دونیا هه‌می دره‌وا دكه‌ن، دونیا هه‌می دزیا دكه‌ن، دونیا هه‌می به‌رتیلا دخون، دونیا هه‌می گه‌نده‌لن، دونیا هه‌می …….

د. شه‌عبان مزوری
ژ سیمایێن هه‌رێن كرێتێن جڤاكا دامای و كوله گشتیكرنا رویدان و فێنومێنێن ( زاهیره‌ ) نگاتیڤ دناڤا خوه‌دا، لێ جیهانی كرنا ڤان رویدانا راستیا كوله‌تیا جڤاكێ بێ دودلی دسه‌لمینیت. خه‌لكێ كوله‌یه‌ سه‌ركردێن كالفام لناڤ خوه پێشدخه‌، له‌وما دبینی دهه‌لسوكه‌وتا خوه‌دا هه‌ردو بهه‌ڤرا تابلویا جڤاكه‌كا كو دره‌و تێدا ئاسایی دبیت و راستی دبیته‌ نامو.‌ ‌هه‌ر چ گازنده‌ ژ كه‌سه‌كی بكه‌ی لسه‌ر كاره‌ك یان ره‌وشته‌ك نه‌ ته‌ندوروست شوینا دانپێدانێ بشاشیا خوه‌ بكه‌ت هه‌ولدده‌ت هه‌ڤالا بو خوه‌ په‌یداكه‌ت یێن هه‌مان كار یان هاوشێوه كار ئه‌نجام داین‌ ژبو ره‌واتیێ بده‌ت كارێ خوه‌یێ گه‌مار.
له‌وما ده‌ما پرس دكی ژ كه‌سه‌كێ ئاسایێ چما ته‌ فلان كارێ نه‌ شیاو ئه‌نجام دایه‌، به‌رسه‌ڤ یه‌ك ژڤانه‌ ( بوچی ما ئه‌ز یه‌كه‌مین كه‌سم، پێش گه‌له‌كاڤه‌ ئه‌ز ملیاكه‌تم، خه‌لك هه‌میێ هوسایه‌، ته‌ خراب نه‌ دیتینه‌،…….لدوماهیكێ دێ بێژیت دونیا هه‌میا هوسایه‌ ). لڤێره‌ هنده‌ك پرس تێنه‌ پێش وه‌ك گه‌لو تو خه‌لكێ هه‌میێ ناسدكی؟ تو لهه‌می ده‌ڤه‌ره‌كێ گه‌ریای؟ دونیا هه‌می ته‌ دیتیه‌؟ هه‌رده‌ما وه‌ك مروڤ ترسا مه‌ ژ نه‌راستیێ چێبو، وێ ده‌مێ ئاسانه‌ ئه‌م سه‌نگا خوه‌، هێزا خوه‌، پێچێبونێن خوه‌ و جهێ خوه‌ ناسكین.
ئه‌ڤ ره‌وشه‌یه‌ كو لسه‌ر ده‌ما گلۆبالیزمێ خه‌لكه‌ك بێ‌ شه‌رمانه‌ هه‌مان تێزان لسه‌ر ئیكرانێن ( شاشه‌ ) ته‌له‌ڤزیونا بێژیت، بێی كو وه‌ك ئه‌م دبێژین دلۆپه‌كا خوه‌هێ ژێ بكه‌ڤیت یانژی دلی وی پیچه‌ك له‌زتر لێبده‌ت. ئه‌ڤ شێوێ هه‌لسوكه‌وتێ و سه‌ره‌ده‌ریێ لگه‌ل هه‌می ره‌نگێن تاوانا و بێ دادپه‌روه‌ریێ گه‌له‌ك جاران گومانێ لده‌ف من بخوه‌ دوروست دكه‌ت كانێ ئه‌ڤا ئه‌ز دبینم یانژی بهیزم راستیه‌ یان خه‌ونه‌؟
سالانه‌ كه‌سێن جودا، ل پوستێن دوجا، لژێر دورویشم و ئیدولوژیێن جودا هه‌می تاوان، ده‌ستدرێژی و بێ دادپه‌روه‌ریا خوه‌ بڤێ فه‌لسه‌فێ په‌رده‌پوشدكه‌ن. ده‌مه‌كی ئه‌م تالانكرین لژێر ناڤێ شه‌رێ ناڤخوه‌، ده‌مه‌كی هوكمه‌ت ساڤایه‌. پشتی ئه‌ڤه‌ و چه‌ندین هه‌جه‌تێن دن نه‌ماین دبێژن ئه‌مژی وه‌ك هه‌می دونیایێ، هه‌می دونیا گه‌نده‌له‌، دزه‌، تالانكه‌ره‌، دره‌وینه‌، به‌رتیلخوه‌ره‌، بێ ره‌وشته‌……
ئه‌ڤێ ئه‌ڤ بابه‌ته‌ لده‌ف من ئازراندی دیدارا كه‌نالێ‌ وار تیڤی یه‌ لگه‌ل ئه‌ندامێ په‌رله‌مانێ هه‌رێما كوردستانا عیراقێ مه‌لا ئیهسان رێكانی لسه‌ر بابه‌تێ لسه‌ر ده‌رمالیێن بو په‌رله‌مه‌نتارا تێن خه‌رجكرن دبێژه‌ ( ئه‌و ته‌كریما بو په‌رله‌مه‌نتارا تێ كرن بو پێشه‌كیا ترومبێلێ حه‌ققێ په‌رله‌مه‌نتاریه‌، هه‌ر ئمتیازاته‌‌ك وه‌كی په‌رله‌مه‌نتارێ هه‌ر وه‌لاته‌كی، بوچی هه‌ر ئاخفتنه‌كا بیت دێ لسه‌ر په‌رله‌مه‌نتارێ كوردستانێ بیت، ئایا په‌رله‌مه‌نتارێ عیراقێ هاریكاری وه‌رگرت یان نه‌، ئایا په‌رله‌مه‌نتارێن دونیایێ خره‌كێ عززه‌تا خوه‌ هه‌یه‌ یان نه‌، ئمتیازاتێت خوه‌ هه‌نه‌ یان نه‌،…….) بڤان پرسا و چه‌ند گوتنێن دن به‌رسڤا رۆژنامه‌ڤانی دا. لڤێره‌ بو من چه‌ند پرس ده‌ردكه‌ڤن كو بپێتڤی دوزانم مه‌لا ئیهسان رێكانی و هه‌ڤبیرێن وی به‌رسڤا من بده‌ن.
١ ئمتیازات ( پریڤیلیگیوم ) مافه‌ك تایبه‌ته‌ كو ده‌ستهه‌لاداریا میری بكه‌سه‌كی یان گرۆپه‌كی دبه‌خشیت ژبه‌ر هنده‌ك ئه‌گه‌رێن ده‌ستهه‌لاداری بفه‌ر دبینیت، لێ دوو وه‌لات وه‌ك هه‌ڤ نینن دڤی واریدا، به‌لكو لپرانیا وه‌لاتێن دیموكتاتیك ئه‌ڤه‌ نه‌مایه‌. پرسا مه‌به بو مه‌لای كویژان دونیایه‌ وی دیتی، كویژان وه‌لاتن وی سه‌ره‌دانا یانژی پێشوازیا په‌رله‌مه‌نتارێن وانكری؟
٢ عززه‌ت ئانكو شكویا په‌رله‌مه‌نتاری، لدویف گوتنا مه‌لا ئیهسان بیت هه‌رچه‌ند پارا بده‌ی په‌رله‌مه‌نتاری ئه‌وقاس شكویا وی بلند دبه‌، لێ به‌ره‌ڤاژی هندێ مروڤه‌ بو خوه‌ شكویێ دوروست دكه‌ نه‌كه‌سانه‌ك بمروڤی دبه‌خشیت ل په‌رله‌مانی.
٣ په‌رله‌مان نه‌ جهێ كومكرنا پارایه‌ و په‌رله‌مان چده‌ما جهێ وێ نه‌بویه‌، چونكه‌ نه‌ ژبو هندێ هاتیه‌ دوروستكرن. گه‌له‌ك باشبو ئه‌گه‌ر مه‌لا ئیهسان به‌ری چوبا ناڤا په‌رله‌مانی به‌رهه‌مێن ٣ كه‌سێن هه‌رێن كارتێكه‌ر و ناڤدار د پێناسكرن و ئاڤاكرنا ده‌ستهه‌لاتداریێ دا وه‌ك تۆماس هوبز، جون لوك و جاك جان روسو خوه‌ندبان، ژبو وی ده‌می زانیبا په‌رله‌مان بوچی دوروست بوینه‌.
٤ په‌رله‌مان لجڤاكه‌ك ته‌ندوروست دڤێت جهێ وان كه‌سا بیت كو خوه‌دی هزر و دونیابینیه‌ك كه‌ساتی بن بو هنده‌ك پرسێن تایبه‌ت و هێلێن گشتیێن پرسگرێكێن جڤاكێ، چونكه‌ په‌رله‌مان به‌رزترین به‌ربانگه‌ لكویرێ مروڤ دكاریت هزر و دونیابینیا خوه‌ بگه‌هینیت به‌شه‌ك هه‌ر مه‌زن ژ گه‌ل.
لدوماهیێ‌ من بپێتڤی زانی هنده‌ك پێزانینا لسه‌ر ئه‌ندام په‌رله‌مانێن سوێد بده‌م.
موچێ په‌رله‌مه‌نتاری ٦٥٤٠٠ كرونه‌، پشتی باچه‌ نێزیك ٤٣٠٠٠ كرونه‌ ( ٤٠٠٠ یه‌ورو )
كارتا ترێن و پاسێ ل ستۆكهۆلم به‌لاشه
كه‌سێ مالا وی پتر ژ ٥٠ كم دوربیت ژ ئاڤاهیێ‌ په‌رله‌مانی مافێ شوققه‌ك ژ ٢٠ تا ٨٠ مه‌تر چوار گوشه‌ هه‌یه‌.
٥٠٠٠ یه‌ورو سالانه‌ بو خه‌رجێن دن وه‌ك سه‌فه‌ره‌كا ده‌رڤه‌ی وه‌لات بكارێ په‌رله‌مانی.
لڤێره‌ گرنگه‌ ئاماژه‌ بیه‌ك تشت بده‌م ژبو خوه‌نده‌ڤان بزانیت كانێ موچه‌ به‌راورد كرن لگه‌ل داهاتێ وه‌لاتی چه‌ند گرنگه‌. ثشته‌ك هه‌یه‌ ژێرا دبێژن ب ن پ ( مجمل الانتاج المحلی )
سوێد پتر ژ ٤٥٠ ملیارد ‌یورویه‌ و ١٠ ملیون كه‌سه‌ سالا ٢٠١٨
عیراق هه‌ره‌ زۆر ١٥٠ ملیارد یورویه‌ پتر ژ ٣٨ ملیون كه‌سه‌
لڤێره‌ پرس گه‌لو سوێد بڤی پارێ هنده‌ زۆر و موچه‌خورێن هنده‌ كێم بوجی ترومبێل و ناڤمالیێ بو په‌رله‌مه‌نتارێن خوه‌ ناكره‌؟؟؟؟؟؟؟؟

‎لدور Malame

Check Also

ئه‌م دژین یان ئه‌م هه‌ینه‌؟

د. شه‌عبان مزوری پرسا هه‌بون و ژیانێ براستی بو من ڤه‌دگه‌ریت بو سه‌ره‌تا هاتنا من …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.