ئه‌رێ مه‌ كوردا پێویستی ب یه‌كێتیێ یه‌ یانژی ب یه‌كه‌كی یه‌‌؟

د.شه‌عبان مزوری
وه‌ك هه‌ر تاكه‌ كورده‌ك هه‌ر ژ زاروكاتیا خوه‌ هه‌یا رۆژا ئه‌ڤرو مژێرا هه‌را سه‌ره‌كیا كوردا هه‌مبه‌ر كاودانێن جودایێن كورد تێدا ده‌رباس دبن، پرسا یه‌كێتیا گه‌لێ كورد بویه‌ رۆژه‌ڤ، بره‌نگه‌ك گشتی بو كوردا ئه‌گه‌ر نه‌هه‌میا لێ هه‌ما بێژه‌ زۆرانیا هه‌را زۆر ته‌نیا رێكه‌ چاره‌سه‌ریه‌ بو خوه‌ دبینن دا ژهه‌می زۆلم، زۆرداری، بن ده‌ستی، بێ كه‌ساتی…..هتد رزگار ببن یه‌كێتیا نه‌ته‌وا كورده‌. لێ چه‌ند مه‌ پرسكریه‌ چجوره‌ یه‌كێتی یه‌ ئه‌م باس دكین؟ یانژی نه‌ته‌وه‌ك هه‌یه‌ یه‌كگرتی بیت ژبو ئه‌م كورد چاڤلێبكه‌ین؟ یه‌كبون توننه‌ بونه‌ یانژی ئیمپراتوریه‌ت بونه‌؟
لڤێ نڤیسینا خوه‌ ئه‌ز دێ هه‌ولده‌م به‌رسڤا ڤان پرسا بده‌م لگور پێچێبون و تێگه‌هشتنا خوه‌، هیڤیدارم هه‌ڤالێن خوه‌دان نێرینێن جودا مه‌ بهزروبیرێن خوه‌ بده‌ن نیاسین و زه‌نگین بكه‌ن، چونكه‌ بباوه‌ریا من دیتنا به‌رسڤا ژبو ڤان جوره‌ پرسا وێ په‌یداكرنا رێچاره‌سه‌ریا ژمه‌را ئاسان بكه‌. سه‌رجه‌م تێروانینێن جودا لدوماهیێ وێ به‌رهه‌مه‌ك پوخته‌ بینه به‌رده‌ستێ مه‌. بمن ده‌ستڤه‌دانا بابه‌تا یانژی وه‌ك ئه‌م لده‌ف مه‌ دبێژین گولا مه‌ند نیشانا بێ خه‌می و بێ به‌رهه‌می یه‌، له‌وما باشتره‌ مروڤ به‌ره‌كی پاڤێت گولێ ژبو شلق پێبكه‌ڤن‌ و ئه‌و بێ ده‌نگی بێت كوشتن.
زۆر جاران ئه‌ز خه‌لكێ رۆژهه‌لا ناڤین و پرسا یه‌كێتیا نه‌ته‌وی لده‌ف نه‌ته‌وێن جودا تێدگه‌هم وه‌ك بێژین خوه‌دا په‌یداكرنه‌كه‌ كو ئه‌ڤ خوه‌دایه‌ لگور تێگه‌هشتنا مه‌ ژبو هێزا خوه‌داوه‌ندی وێ ته‌ڤایا ئالوزی و گرفتاریێن وان چاره‌سه‌ركه‌، هه‌ر ژ هه‌بونا وه‌لاته‌ك پاراستی هه‌یا ژیانه‌ك هه‌ری به‌خته‌وه‌ر بو خه‌لكێن وێ نه‌ته‌وێ. بمن بوچون بڤی شێوه‌ی لێگه‌ره‌ لپه‌یداكرنا ئیدۆلۆژیه‌كا سه‌رتاسه‌ری و بێته‌ سه‌پاندن لسه‌ر هه‌مو تاكه‌كسه‌ی. لێ گه‌لو براستی ئه‌ڤه‌ چاره‌یه‌ یانژی چاره‌ك بڤی شێوه‌ی لمێژویێ خوه‌شبه‌ختی گه‌هاندیه‌ نه‌ته‌وه‌كێ بو ده‌مه‌ك درێژخایه‌ن؟
هه‌رچه‌ند سه‌ربورێن من خوه‌ندین یێن كه‌ڤن یانژی یێن سه‌رده‌مێ نوی من دیتین، نه‌ته‌وه‌ نه‌بویه‌ لمێژویێ یه‌كگرتی بشێوه‌كێ ئه‌بسه‌لوت ( موتله‌ق ). هه‌ر ژمێژویا په‌یدابونا گروپێن مه‌زن یێن مروڤا، هه‌ڤڤینه‌ك یانژی هه‌ڤكاریه‌ك لناڤا وان هه‌بویه‌ ژبه‌ر مه‌ترسیا گه‌فێن خوه‌رستی و گه‌فێن هه‌ڤشێوه‌یێن وان، له‌وما بهه‌بونا ترسه‌كێ یانژی گه‌فه‌كا ژناڤبرنێ یانژی شه‌لاندنا كومه‌كا مروڤا لسه‌ر بیڤه‌كا ده‌ستنیشانكری، وان مروڤا نێزیك هه‌ڤدكه‌ت بێی كو پێویستبه‌ ببن یه‌ك، لێ دڤێت خوه‌دی هه‌لویسته‌ك ژهه‌ڤ نێزیك بن ژبو ئه‌وله‌كاریا خوه‌یا گشتی.
ئه‌گه‌ر ته‌ماشه‌ی ئه‌ڤرو یان رابردویا هه‌ر نه‌ته‌وه‌ك بكه‌ین دێ بێنین هیچ ده‌ما نه‌ یه‌ك ئول بوینه‌ و نه‌یه‌ك ئیدولوژی بوینه‌. هه‌بونا هزروبیرێن جودا دناڤ یه‌ك گه‌ل یانژی یه‌ك نه‌ته‌وه‌دا تشته‌ك پرئاسایی یه‌ و دڤێت هه‌بیت، چونكه‌ بوچونێن جودانه‌ دبنه‌ هانده‌ر ژبو پێشڤه‌چونا جڤاكێ. سه‌پاندنا هزره‌كێ یانژی بوچونه‌كا ئیدولوژی هه‌رده‌م كارتێكرنه‌ك نه‌گاتیڤ هه‌بویه‌ لسه‌ر یه‌كێتیا نه‌ته‌وا و گه‌لا. ئه‌م ته‌ماشه‌ی ئه‌وروپا بكین دێ بینین ماسترین كوشتن لبن ناڤێ ئاینی، مه‌زهه‌بی یانژی وه‌ك كومونیستا ئیدولوژی هاتینه‌ ئه‌نجامدان و بوینه‌ ئه‌گه‌را پاشكه‌فتنا جڤاكێ.
پر گوتن هاتینه‌ كرن لسه‌ر رولێ تاكه‌كه‌سی دژیانا جڤاكێ دا، لێ پرانیا مه‌ یه‌كدلین لسه‌ر رولێ تاكه‌كه‌سی چبنێگاتیڤ یانژی پوسیتیڤ، نمونه‌ پر زۆرن ژبو هه‌ردو لایان. لێ بابه‌تێ مه‌ كوردن و بدیتنا من مه‌ پێویستی بكه‌سه‌كی هه‌یه‌ نه‌ بیه‌كێتیا نه‌ته‌وی. ئه‌همه‌دی خانی لمه‌م و زینا خوه‌ دبێژه‌ ( گه‌ر دێ هه‌بویا مه‌ ئیتیفاقه‌ك ڤێكرا بیكرا مه‌ ئینقیاده‌ك، ته‌كمیل دكر مه‌ دین و ده‌وله‌ت ته‌سهیل دكر مه‌ علم و حكمه‌ت )، تێشتێ بالكێش لڤێره‌ خانیژی هه‌لگرێ په‌یاما لێبرالیزمێ‌ بو بباوه‌ریا من له‌وما باسا هه‌ڤپه‌یمانیه‌كێ دكه‌ نه‌ یه‌كێتیه‌كێ، لێ لڤێره‌ بباوه‌ریا من رولێ تاكه‌كه‌سێ پێویست تێ به‌رچاڤ یێ بكاری با ڤی خه‌لكی لژێر هه‌ڤپه‌یمانه‌كێ كومبكه‌ت‌ و پێشه‌نگیا وی بكه‌ت.
ئه‌و مێژویا من خوه‌ندی یان گوهلێ بوی یا كوردا هه‌یا رۆژا ئه‌ڤرو ئه‌و كه‌س نه‌هاتیه‌ یێ بكاریت هه‌می ره‌نگ و هه‌می ده‌نگا دناڤ خوه‌دا بگریت، بێگومان هیچ كه‌س ژ چوننه‌ دوروست نابن لێ كه‌سێ پێشه‌نگ ئه‌وه‌ یێ پشتی هاتنا وی بو پێش هێدی هێدی ده‌ستبه‌رداری دیتنا به‌رته‌نگا گروپپا لگه‌ل كاركری ببیت و دهه‌مان ده‌مدا دیتنا خوه‌ به‌رفره‌تر بكه‌ ژبو خه‌لكێن خوه‌دی دیتنێن جوداژی جهێ خوه‌ لده‌ف ببینن، لێ دهه‌مان ده‌مدا دڤێت كه‌سه‌ك بریارده‌ربه‌، خوه‌دی تێروانین و ستراتیجیه‌ك ئاشكرابه‌ ژبو پالپشتیا خه‌لكێ بو خوه‌ مسوگه‌ركه‌. لڤێره‌ بدیتنا من سه‌روكێ په‌كه‌كێ عه‌بدوللا ئوجه‌لان هنده‌ك گاڤێن بڤی ره‌نگی هاڤێتن لده‌ستپێكا سالێن نوتا ژ سه‌دسالا ده‌رباسبوی لێ هه‌ڤالێن وی بباوه‌ریا من نه‌هشتن ئه‌و بڤی كارێ پێشه‌نگ رابه‌، دبه‌ هنده‌ك بێژن چه‌وا؟ هه‌ڤالێن په‌كه‌كێ هه‌ر چه‌ند كارتێكرنا ئوجه‌لان لسه‌ر خه‌لكێ زۆرتر دبو وانا پتر نیشانددا كو ئوجه‌لان رێبه‌رێ په‌كه‌كێ یه‌ و پاشان رێبه‌رێ گه‌لێ كورده‌، خه‌لك دخوازیت ئوجه‌لان رێبه‌رێ گه‌لێ كوردبا و پاشان رێبه‌رێ په‌كه‌كێ با. خاله‌ك دن كو پر گرنگه‌ ئوجه‌لان ده‌ستبه‌ردار نه‌با ژ خالا هه‌را سه‌ره‌كی‌،ئانكو پرسا ده‌وله‌تا نه‌ته‌وی، ئانكو كوردانژی وه‌ك خه‌لكێ دن مافێ ده‌وله‌تا خوه‌ هه‌یه‌، له‌وما خوه‌سه‌ریا دیموكرات بمن نه‌گه‌له‌ك جودایه‌ ژ دوریشمێن كوردا یێن به‌رێ كو دگوتن كێم یان زۆر دیموكراتی بو نه‌ته‌وێن داگیركه‌ر و ئوتونومی بو كوردا. بكورتی و بكوردی مه‌ پێویستی بكه‌سه‌كی هه‌یه‌ هه‌می موزایكا مه‌ بگریت، خوه‌دان پێچێبون بیت، دونیابینیه‌كا خوه‌ هه‌بیت و لپێشیا هه‌میێ چه‌تره‌ك بیت جهێ هه‌میا لژێر هه‌بیت.

‎لدور Malame

Check Also

خێركرن ( به‌خشین ) و خوه‌دی ده‌ركه‌فتن، كوله‌تی و ئازادیه‌

د. شه‌عبان مزوری هه‌ر ژ زاروكاتیا خوه‌ هه‌یا رۆژا ئه‌ڤرو تێ گوهێ من ده‌نگێ خه‌لكێن …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.