ژیان یان ژان، مێرخاسی یان هوڤه‌تی؟

د. شه‌عبان مزوری
د ناڤا هه‌فتیه‌كێ دا دو رویدان ل هه‌رێما به‌هدینان كو ٣ كوشتی و چه‌ند بریندار لدویف خوه‌ هێلان نه‌چار كرم ڤێ نڤیسینێ بكه‌م كو هیڤیدارم ببیته‌ بابه‌ته‌ك سه‌ره‌كی ل په‌روه‌ردێ و هه‌روه‌سا كه‌سێن خوه‌ ره‌وشه‌نبیر، ماقویل و مروڤ دوست ناسدكه‌ن بتێر و ته‌سه‌لی لسه‌ر ڤی بابه‌تی كاربكه‌ن، ژخوه‌را بكه‌نه‌ رۆژه‌ڤ ژ بو رویدانێن ژڤی جوره‌ی كێم ببن و هێدی هێدی بن بربن دناڤا جڤاكا مه‌دا.
بهیچ ره‌نگه‌كی جهێ قه‌بول كرنێ نینه‌ مروڤه‌ك خوه‌ بهشیار و ساخله‌م ژ بارێ ته‌ندوروستیڤه‌ ناسبكه‌ت ژبو كێشه‌ك چه‌ند ئالۆز و مه‌زن بیت په‌نا بو توندیێ ببه‌ت ژبو چاره‌سه‌ركرنێ. ده‌م هاتیه‌ ئه‌م بزانین كو توندی ته‌نها وێرانیێ لدویف خوه‌ تینه‌، كێشه‌ ژ مێشێ دبیته‌ گامێش. به‌ری ده‌مه‌كی من بابه‌ته‌ك نڤیسی بو لژێر ناڤێ ئه‌م هه‌ینه‌ یان دژین؟ ئه‌ڤ جوره‌ رویدانه‌ بێ دودلی وێ یه‌كێ دسه‌لمینن كو ئه‌م هه‌ین لێ ئه‌م زۆر دویرین ژ ژیانێ. مروڤێ بژیت و هه‌ست بواتا ژیانێ بكه‌ت وێ ژیانا هه‌ركه‌سی ل جه‌م پیرۆزبه‌ و وێ هه‌می هه‌ول و پێچێبونێن خوه‌ بخه‌ دخزمه‌تا پاراستنا ژیانا مروڤی دا، نه‌خاسمه‌ ئه‌و مروڤێ هه‌یا به‌ری چه‌ند خوله‌كا بهه‌ڤرا دكه‌نین، دگرین، خوارن بهه‌ڤرا دخوار، ل مالێن هه‌ڤ خه‌و دكرن، خزمانی لگه‌ل هه‌ڤ هه‌بویه‌، هه‌ڤكار بویه‌، دراوسێ بویه‌…….هتد ژ جورێن تێكه‌لیێن ناڤا مروڤێن ئاساییدا.
گه‌له‌ك‌ كه‌س ڤان رویدانا ڤه‌دگه‌رینن ژبو به‌لاڤ بونا بێ كۆنترولا چه‌كی دناڤا خه‌لكێ دا. دبه‌ تا رادده‌كێ راستیه‌ك ژبو ڤێ گوتنێ هه‌بیت لێ بباوه‌ریا من هه‌بونا چه‌كی و ئاسانیا بده‌ست خستنا چه‌كی نه‌ ئه‌گه‌ره‌ك پر بهێزه‌. پتره‌ ژ ٣٠ سالان ئه‌ز ل ئه‌وروپا دژیم و ب سه‌دا هه‌زار كه‌سان ل وه‌لاتێن جورا جورێن ئه‌وروپی چه‌ك هه‌نه‌ یه‌ك ژوان ئه‌ز، هه‌ر ژ ده‌بانجێ هه‌یا قه‌ناسێ. خه‌لكێ ڤان وه‌لاتانژی نه‌بێ كێشه‌، شه‌ر و هه‌ڤچونن لێ ته‌نها كه‌سێن نه‌خوه‌شیێن ده‌رونی هه‌ین هنده‌ك جاران په‌نا بو چه‌كی بریه‌ وه‌ك رێكه‌ چاره‌سه‌ری. لڤێره‌ باوه‌رناكه‌م كه‌سه‌ك ژمن قه‌بول كه‌ت گه‌ر ئه‌ز بێژم جڤاكا مه‌ بته‌ڤایێ ئافاته‌ك ده‌رونی هه‌یه‌.
هنده‌ك كه‌سێن دن دبێژن ئه‌گه‌ر لاوازیا یاسایه‌ و نه‌ جێبه‌جێ كرنا یاسایه‌ ژ لایێ ده‌زگه‌هێن میریڤه‌ و دیوانخانا جهێ دادگه‌ها یێ گرتی، ئه‌ڤه‌ ژ لایه‌كیڤه‌ ژ لایێ دنڤه‌ دبێژن بو نمونه‌ نه‌بونا سزایێ سێداره‌دانێ وا كریه‌ كو مروڤێ مه‌ به‌رده‌وام بویه‌ لسه‌ر چا‌ره‌سه‌ركرنا كێشا ب توندیێ. لڤێره‌ ژی دیسان ئه‌ڤه‌ ئه‌رگومێنته‌ك ( هه‌جه‌ته‌ك ) لاوازه چونكه‌ ل پرانیا وه‌لاتێن ئه‌ورپی هه‌ما بێژه‌ هه‌می وه‌لاتێن دیموكراتی و تا ژماره‌ك به‌رچاڤ ژ وه‌لاتێن نه‌ دیموكرات ژی سزایێ سێداره‌دانێ نه‌مایه‌، لێ دیسان په‌نابرن بو چه‌كی ژبو چاره‌سه‌ریا ئاریشا زۆر نه‌بویه‌. ‌
هنده‌ك كه‌س ڤان جوه‌ ئاریشا گرێدده‌ن ب ره‌وشا ئابوریا خه‌لكێ ڤه‌، ئانكو به‌له‌نگازی و هه‌ژاری دبنه‌ ئه‌‌گه‌را بهێن ته‌نگبونا خه‌لكی. لێ ئه‌گه‌ر دویف چون بێته‌ كرن مه‌ زۆر نمونه‌ هه‌نه‌ كو خه‌لكه‌كێ توشی ڤان جوره‌ ئاریشا بوی پرانیا وان ده‌ستفره‌هن ژ لایێ ئابوری ڤه‌، تێرخوارینه‌، ره‌وشا وان یا ئابوری پر باشه. من بخوه‌ لسه‌ر ره‌وشا زۆر گه‌لا خواندیه‌، به‌ره‌ڤاژی تێگه‌هشتنا مه‌ هه‌ژاری، لاوازی پتر مروڤا ژ هه‌ڤ نێزیك دكه‌ ژبو بهه‌ڤرا به‌ره‌نگاری كێشێ ببن و ره‌وشا خوه‌ بگشتی خوه‌ش بكه‌ن. وه‌ك ئه‌لپاچینو‌ هونه‌رمه‌ندێ سینه‌مێ دبێژه‌ ژبو من پر ئاسایی یه كو خه‌لكانه‌ك ده‌ما ته‌نگاڤ قه‌ستا من دكر و لبه‌رفره‌هیێ پشتا خوه‌ د دا‌ن من چونكه‌ هه‌مان كار لگه‌ل خوه‌دێ تێ كرن، ده‌ما خه‌لكه‌ك به‌له‌نگاز و په‌ریشانه‌ هاوارێن خوه‌ دبه‌ خوه‌دێ لێ ده‌ما تێر خوار خوه‌دێ ژبیر دكه‌‌‌ن.
تشته‌ك كو ژبو هه‌ركه‌س ژمه‌ دڤێت زه‌لال كو مروڤێ دره‌وین، فێلباز، خائین، هه‌رام خور، بێ ره‌وشت….هتد ژ خسله‌تێن نه‌ مروڤاتی تم ده‌نگ بلنده‌، پربێژه‌، بێ كۆنترول دئا‌خڤه، دخوازه‌ تم هنده‌ك كه‌سێن دن بكێشه‌ دناڤا ئاریشێدا، كه‌سێ هه‌مبه‌ر خوه‌ دئازرینه‌ ژبو داكه‌ڤێ ئاستێ نزمێ وی. لڤێره‌ بدوروستی مروڤێ مێرخاس، ژێهاتی، ژخوه‌ شه‌رم، زانا، ژیان دوست……هتد ژ خسله‌تێن مروڤاتی كفش دبیت. چونكه‌ مروڤێ خسله‌تێن مروڤاتی لده‌ف هه‌بن رێ ناده‌ت خوه‌‌ داكه‌ڤیت ئاسته‌كێ نزم چونكه‌ ده‌ما ئه‌و دادكه‌ڤیت وی ئاسته‌ی، ئه‌وا ئه‌و ژێرا دبێژیت مێرخاسی ئه‌و هوڤه‌تیه‌. ده‌ما مروڤ كونترۆلا خوه‌ ژده‌ست دده‌ت و هزرا پاشه‌ روژێ، سه‌رئه‌نجام و قه‌بارا زیانا كارێ خوه‌ نه‌ هه‌لسه‌نگینیت وێ ده‌مێ دبیت هوڤه‌ك، چونكه‌ ته‌نها گیانه‌وه‌رێن هوڤ هزرا خوه‌ دسه‌رئه‌نجامادا ناكه‌ن.
به‌ریا ٣٥ سالا ل ته‌هران بوم لگه‌ل هه‌ڤاله‌ك كورد ژ باشورێ كوردستانێ، چه‌ند مه‌ترا ژمه‌ وێڤه‌ دو گه‌نجێن فارس بشه‌ره‌ده‌ڤ چون. هه‌ردو لبه‌ر هه‌ڤ راوه‌ستیای بون و گوتنێن نه‌خوه‌ش ژهه‌ڤدورا دگوتن، دناڤبه‌ردا جار جاران د ژهه‌ڤدو را بێژن ئه‌گه‌ر تو زه‌لامی لمن بده‌، یێ دن دابه‌رسڤ ده‌ت و بێژیت نه‌خێر ئه‌گه‌ر تو زه‌لامی لمن بخه‌ و بڤی ره‌نگی شه‌ره‌ده‌ڤا وان بێژه‌ نیف ده‌مژمێر كێشا، لێ كه‌سێ ده‌ستدرێژی لسه‌ر كه‌سێ نه‌كر. پاشان هه‌ر یه‌ك ژوان گه‌نجا برێكا خوه‌ چو. هه‌ڤالێ لگه‌ل مندا گوت ته‌ماشه‌كه‌، ژ فارسا ملله‌ت جه‌بانتر نینه‌، ترسینوك، تو زه‌لامی لمن بخه‌ یێ دی هه‌مان تشت، به‌رده‌وام كر و گوت، باوه‌ر بكه‌ من دخواست بچم هه‌ریه‌ك ژوان بوكسه‌كێ لناڤ چاڤا بده‌م، تژی ده‌ڤ و لێڤێن وان خوینكه‌م؟؟؟؟؟؟؟؟ ئایا چه‌وا باشتر بو وه‌ك چوینه‌ مالا یانژی بخوینڤێ چوبان مالا خوه‌؟؟؟؟؟؟؟ ئه‌گه‌ر فارس وه‌ك مه‌ كوردا بخوینا هه‌ڤدوڤه‌ چوبان مالێن خوه‌ نه‌ دبون ئیمپراتوریه‌ت دا وه‌ك مه‌ قه‌ره‌چ مینن، بێ ده‌وله‌ت و ئالا، ملخویل، ترسینوك……هتد هه‌مبه‌ر خه‌لكێ بیانی و مێرخاس و عه‌گید بو گیانێ هه‌ڤدو.‌
گه‌له‌ك جاران من بهیستیه‌ هنده‌كا گوتیه‌ جوهیا ( یه‌هودیا ) گوتیه‌ خوه‌زی ئاقلێ دوماهیێ یێ كوردا مه‌ هه‌با؟؟؟؟؟ بمن گوتنه‌ پر بێ بنه‌مایه‌، دبه‌ هنده‌ك پرس بكه‌ن چما؟؟؟؟؟؟ كوردا بخوه‌ به‌رسڤا خوه‌ هه‌یه‌ ( دبێژن پیرێ ته‌ ئاقل یان سه‌ربور گوت ئه‌گه‌ر بسه‌رێ من هات دێ ئاقل كه‌ڤم؟؟؟؟؟؟؟؟ ). یه‌كه‌مین تشت نابه‌ مروڤه‌ك ته‌ندوروست سه‌ربورێ‌ هه‌لبژێره‌ هه‌مبه‌ر ئاقلی، چونكی سه‌رنورا ته‌ سه‌رئه‌نجاما ئاقلێ ته‌یێ وه‌ دلیڤا ته‌یا به‌ری كار ئه‌نجامدانا ته‌یه‌، هه‌روه‌سا ب هزارا ئه‌گه‌ر نه‌ بملیونا كارێن چه‌وت هه‌نه‌ كو شانسێ سه‌ربوره‌ك دن ناده‌نه‌ مروڤی، ئانكو دوماهی بژیانا مروڤی تینیت؟؟؟؟؟؟؟ جوهی بو دێ بێژیت خوه‌زی من ئاقلێ كوردیێ دوماهیێ هه‌با، ئه‌گه‌ر مه‌ ئاقل هه‌با چه‌وا دا دخوینا خوه‌دا گه‌ڤزین، چه‌وا دا ده‌ستێ مه‌ قه‌نجی ژێ دیتی كێلبێن خوه‌ بو سه‌قا كه‌ین، چه‌وا دا جوكا مه‌ ئاڤ ژێ ڤه‌خواری كانیا وێ شێلی كه‌ین.
بكوردی و بكورتی ئه‌گه‌ر ئه‌م دژین چه‌وا هوسا بئاسانی ئه‌م دكارین داوی بژیانا كه‌سه‌كێ نێزیكێ خوه‌ بینین؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

‎لدور Malame

Check Also

رۆژئاڤا دكه‌ڤیت، داگیر دبیت لێ ناره‌ڤیت

د. شه‌عبان مزوری هێرشا تورانیا و پانتورانیسمێ ڤا هه‌فتیه‌كا خوه‌ ده‌رباس دكه لسه‌ر به‌شێ رۆژهه‌لاتا …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.