باشورێ كوردستانێ ژرێكه‌فتنا ستراتیژی بو رێكه‌فتنا تراجیدی

 

د. شه‌عبان مزوری

باشورێ كوردستانێ پشتی نه‌مانا سه‌ددام ل سه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ ل به‌غدا و هه‌می ئالوگورێن ل گه‌ل خوه‌ ئیناین ل عیراقێ بتایبه‌تی و هه‌رێمێ بره‌نگه‌ك گشتی سالا ٢٠٠٣ و هاتنا ئه‌مریكا بو عیراقێ تا رادده‌ك مه‌زن شیا فشاره‌ك بێخته‌ سه‌ر بارزانی و تالابانی كو ئه‌گه‌ر نه‌بن یه‌ك لێ نابه‌ دژ هه‌ڤدو بن. سه‌رئه‌نجاما ڤێ بوچونێ په‌یمانا ستراتیژی یا ناڤبه‌را بارزانی و تاله‌بانی بو. ڤێ په‌یمانێ ئه‌م ژ ده‌ستهه‌لاتداریا فیفتی برینه‌ ده‌سهه‌لاتا سه‌دسه‌دی، ئانكو هه‌ر یه‌ك ژڤان هه‌ردو كه‌سان بونه‌ ده‌ستهه‌لادارێن بێ به‌ڤل ل هه‌رێما خوه‌. وه‌ك ئه‌م هه‌مو دزانین لژێر سیبه‌را ڤێ په‌یمانێ تالانكرنا ده‌ستپێكر و هه‌یا روژا ئه‌ڤرو به‌رده‌وامه‌، هه‌مو خه‌باتا مه‌ لسه‌ر ئاستێ عیراقێ شوینا ڤه‌گه‌راندنا ئاخێ بو پاره‌ و پوست. نه‌ بارزانی و نه‌ تاله‌بانی نه‌شیان یه‌ك گاڤ بچنه‌ پێش د هویچ پرسه‌ك نه‌ته‌ویدا ل به‌غدا، هه‌می پرسێن سه‌رده‌ما سه‌ددام پشتی شه‌رێ كه‌نداڤێ یێ یه‌كه‌مین هه‌یا ئه‌ڤرو وه‌ك خوه‌ مان، نه‌مه‌ سنور هه‌نه‌ نه‌مه‌ پاره‌ مان.
رێكه‌فتنا بارزانی و تاله‌بانی ماسترین كاره‌سات بو بو گه‌لێ باشورێ كوردستانێ، بدرێژیا ته‌مه‌نێ ڤێ رێكه‌فتنێ هه‌یا روژا ئه‌ڤرو یه‌ك گاڤ به‌ره‌ف یه‌كبونا گه‌ل نه‌هاته‌ هاڤێتن. دو رێڤه‌به‌ری، دو له‌شكه‌ر، ئاسایش و ته‌نها وه‌ك بكوردی دبێژن بازگه‌هێن كۆنترۆلێ ژی ل سه‌ر سنورێ هه‌ردو رێڤه‌به‌ریا نه‌هاتنه‌ راكرن. بدرێژیا ته‌مه‌نا خوه‌ ئه‌ڤ رێكه‌فتنا هه‌ی نه‌كاری هیچ بنه‌ماك ئابوری ل باشور دانیت، په‌یداكرنا نه‌فت و گازێ كو هه‌ردو لا بو خوه‌ ب قه‌هره‌مانی و ده‌ستكه‌فته‌ك مه‌زن دبینن بو ئه‌گه‌را تالانكرنا میلیاردا دۆلارا ژ سامانێ گه‌لێ باشور و ل دوماهیێ بو سه‌رئه‌نجاما برسی كرنا گه‌ل.
لژێر رێكه‌فتنا بارزانی و تاله‌بانی روژ بو روژێ نه‌را‌زیبون دناڤ گه‌لدا زور دبو ژبه‌ر ژبنچونا هه‌می بنه‌مایێن دادپه‌روه‌ریا جڤاكی، روژ بو روژێ هه‌ژار هه‌ژارتر دبون و ده‌وله‌مه‌ند بتالانا ده‌وله‌مه‌ندتر دبون. باشورێ كوردستانێ بو نیشانا ساویلكیێ و هه‌ركه‌س دكاره‌ به‌شه‌ك ژتالانی بو خوه‌ بده‌ستڤه‌بینه‌. تێكه‌لیێن جڤاكی، جوامێری و شاره‌زایێ ته‌نها و ته‌نها بو په‌یداكرنا پاره‌ی و نه‌گرنگه‌ چه‌وا په‌یدا دكه‌ی، بدره‌وا، بدزیا، بخاپاندنێ ……. هتد.

ئه‌ڤێ بێ دادپه‌روه‌ریێ، تالانیێ و ساویلكیا سه‌ركردێن باشورێ كوردستانێ گه‌له‌ك خه‌لك ته‌نگاڤكر و هه‌ر چ دچو ده‌نگێ نه‌رازیبونا خه‌لكی بلندتر دبو، جهێ داخێیه‌ كو دڤی كاودانیدا ململانه‌ك دژوار سالێن ٢٠٠٥-٢٠٠٦ كه‌فته‌ دناڤ ئه‌وێن وی ده‌می ژێرا دگوت بالێ نه‌شه‌روان و بالێ تاله‌بانی، ئه‌ڤ ململانه‌ بداوی هات بسه‌ركه‌فتنا جه‌لال تاله‌بانی پشتی كونترۆلكرنا هه‌می مه‌لبه‌ندا یان پرانیا وان ژ لایێ لایه‌نگرێن ویڤه‌. نه‌وشێروان وه‌ك سه‌ركێشێ بالێ ریفۆرمیستا نه‌كاری لسه‌ر ڤی ئه‌نجامی را ده‌رباس به‌ له‌وما ڤه‌كێشئنا خوه‌ ل پایزا ٢٠٠٦ راگه‌هاند.
نه‌وشێروان هه‌ستا كار لسه‌ر ڤێ نه‌رازیبونا خه‌لكێ كر هه‌ر ژ دوروستكرنا ده‌زگه‌هێ ووشه‌ هه‌یا دگه‌هیت راگه‌هاندنا بزاڤا گوران د بوهارا ٢٠٠٩ دا. دیه‌كه‌مین هه‌لبژارتندا بزاڤا گوران ٢٥ كورسی بده‌ست ڤه‌ ئینان، ئه‌ڤێ چه‌ندێ ناوشێروان شۆكتر لێ كر ژ هه‌ڤركێن وی وه‌ك پ د ك و ی ن كێ.
بباوه‌ریا من بزاڤا گوران بزاڤا گوران بناڤ خالێن خوارێ مروڤ دكاره‌ شكه‌ستنا وێ بناڤكه‌ت
١- ناوچه‌ گیری، بزاڤا گوران نه‌كاری خوه‌ وه‌ك بزاڤه‌ك نیشتمانی بده‌ت ناسكرن سه‌رتاسه‌ری باشورێ وه‌لات، هه‌ر دچو پتر خوه‌ وه‌ك بزاڤه‌ك سلێمانی دداناسكرن. ئه‌ڤ چه‌نده‌ بو ئه‌گه‌را دوركه‌تنا گه‌له‌ك خه‌لكی و بێئومێدیا وان ژ بزاڤا گوران.
٢- بێهه‌لویستیا بزاڤا گوران به‌رامبه‌رێ دور خستنا په‌چه‌ده‌كێ ژهه‌لبژارتنێن ٢٠٠٩، ئه‌ڤێ چه‌ندێ خوه‌دی بوچونێن نه‌ته‌وی توره‌كر.
٣- دامه‌زراندنا به‌ره‌یه‌ك ل گه‌ل هێزێن ئیسلامی.
٤- خوه‌دی ده‌رنه‌كه‌فتن ل خوه‌پیىشانده‌رێن ١٧ شوباتێ.
٥- په‌یاما ئوپوزیسیونێ یه‌ك ئاراسته‌یێ بو، ئانكو دهنده‌ك ده‌مادا هه‌می سه‌نگا خوه‌ دبه‌ردا سه‌ر یه‌نه‌كێ وه‌ك تاكه‌ به‌رپرس ژهه‌می ئالوزیا و ژنیشكه‌كێڤه‌ دابینی هه‌می سه‌نگا ره‌خنا خوه‌ ئاراسته‌ی په‌ده‌كێ كر وه‌ك ته‌نها كوسپ درێكا گورانكاریادا.
ئه‌ڤه‌ دوارێ هه‌لویستادا، دوارێ كاری دا و د هه‌مان هه‌لبژارتناندا بو نه‌وشێروان نه‌گرنگ بو چه‌ند كورسیكا بینیت یا گرنگ ئه‌وبو بو بالێ ته‌له‌بانی بسه‌لمینیت كو هه‌لبژارتنێت مه‌لبه‌ندا هیچ بنه‌مایه‌ك راستی تێدا نه‌بو ل سالا ٢٠٠٦ .
د هه‌ڤپه‌یڤینه‌ك خوه‌دا ده‌ما هه‌لبژارتنێن ٢٠٠٩ من گوت هه‌یا مه‌ مام جه‌لال و كاك مه‌سعود ژگری ئانین خوارێ، گوران خوازێ مه‌ تازه‌ خوه‌ دگری دا ئاسێكر. وه‌ك كه‌سێ یه‌كه‌مین دناڤ بزاڤا گوراندا و خوه‌دی ٢٥% ژ ده‌نگێن هاولاتیێن به‌شه‌ك ژ باشورێ وه‌لات ناوشێروان خوه‌ كره‌ سیستانیێ كوردا و ده‌رنه‌كه‌ت ناڤ گه‌ل. ڤێ ره‌فتارا ناوشێروان گه‌له‌ك كه‌س بێ ئومێد كرن.
ناوشێروان گه‌له‌ك باسا چاكسازیا دكر و وه‌ك كه‌ڤنه‌ به‌شه‌ك ژ ده‌ستهه‌لاتێ دانپێدان نه‌دكر بنه‌بونا سازیا، چونكی هه‌یا ئیرو ئه‌زمونا خوه‌یا به‌رێ بشكه‌ستن نوزانیت، به‌لكو وه‌ك پرانیا كه‌سێن ژ لایه‌نه‌كی جودا دبن ل وه‌لاتێ مه‌ هه‌مو تاوانا شكه‌ستنا دخیته‌ ملێ هه‌ڤالێن خوه‌.
بهاتنا گوران ئه‌ز یه‌ك ژوان كه‌سا بوم كو من هیڤیه‌ك مه‌زن هه‌بو گورانه‌ك بێت كرن لشێوێ رێبه‌ری و سه‌ركردایه‌تیا رێكخستنا ل باشورێ وه‌لات. یه‌ك ژ گرفتاریێن هه‌رێن سه‌ره‌كی درێكا پێشكه‌فتنا جڤاكێ دا ئه‌وه‌ كو به‌رسێن هه‌رێن بلند دناڤا رێكخستنێدا دڤێت ل پێشیێ بن د هه‌ركاره‌كیدا. بباوه‌ریا من دڤێت هه‌ر ژ هه‌لبژارتنێن ٢٠٠٩ هه‌یا رۆژا ئه‌ڤرو ناوشێروان سه‌روكێ فراكسیونا گوران با ل په‌رله‌مانی و ئه‌وێن دن یێن هنده‌ك جارا ژێرا دبێژین پاسه‌وانێن كه‌ڤن هه‌می ئه‌ندامێن په‌رله‌مانی بانه‌. بڤی كار ژی ناوشێروان هیچ جودایه‌ك نه‌بو ژ كه‌سێن ژێ جودا بوی.
ناوشێروان لگه‌ل پاسه‌وانێن كه‌ڤن ژگری نه‌هاتنه‌ ناڤ گه‌ل و چ به‌رپرساتیێن فه‌رمی وه‌رنه‌گرتن، ده‌ما وه‌زیره‌ك، ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌ك، یان هه‌ر پوسته‌ك دن كه‌سێ گوران لێ با، ئه‌گه‌ر هه‌لویسته‌ك یان گوتنه‌ك نه‌ بدلێ ناوشێروان و ده‌سته‌كا ویا سه‌رێ گری كربا دا وه‌ك مه‌كته‌ب سیاسیێن پارتێن دن بانگكه‌ن و یادی ئه‌م هه‌می دزانین چیه‌؟؟؟؟؟
هاتنا داعش بو موسل ده‌ستپێكا شكه‌ستنا هه‌را مه‌زن یا سیاسه‌تا ناوشێروان بو بدیتنا من. ناوشێروان بێده‌نگیه‌ك نه‌چاڤه‌ رێكری نیشادا، یه‌ك هه‌لویست نه‌بو، یه‌ك روژ ده‌رنه‌چو شروڤه‌ك بده‌ت ره‌وشێ یانژی دیتنا خوه‌ بو چاره‌سه‌ریێ ژڤێ ئافاتێ راگه‌هینیت. سێیه‌مین ماسترین هێز لسه‌ر ئاستێ هه‌می باشورێ كوردستانێ یه‌ك سه‌ركردێ وێ یه‌ك روژ ل مه‌هێن پێشین سه‌ردانا هیچ به‌ره‌ك شه‌ر، مالا شه‌هیده‌كی یان برینداره‌كی نه‌كر.
لدوماهیكێ دخوازم پیچه‌ك لسه‌ر پرس سه‌روكاتیا هه‌رێمێ راوه‌ستم و هه‌لویستێ بزاڤا گوران. پشتی هه‌لبژارتنێن ٢٠١٣ ده‌مه‌ك زور كێشا هه‌یا لهه‌ڤهاتنه‌ هاتی كرن لناڤبه‌را لایه‌نێن باشورێ وه‌لاتدا لسه‌ر پێكئانینا حوكمه‌تێ. به‌ری هه‌می لایه‌نه‌كی گوران لگه‌ل پارتی تاكانه‌ دور ژ هه‌ردو هه‌ڤالبه‌ندێن خوه‌یێن پێشی یه‌كگرتو و كومه‌له‌ لهه‌ڤ هاتن لسه‌ر پوستێن بو پارتی و گوران. گومان نینه‌ گوران دخواست لسه‌ر پشتا لایه‌نێن دن پترین پوست و پلا د حوكمه‌تێدا وه‌رگریت، لێ دڤێت گوران زانی با كو پارتی قه‌بول ناكه‌ت ئه‌گه‌ر گوران داخوازێت پارتی پشت لێ نه‌گریت كو پرسا سه‌روكاتیێ هه‌را گرنگه‌ بو پارتی. هه‌یا حوكمه‌ت پێكهاتی ساله‌ك ژ ماوێ سه‌روكی مابو، ئه‌گه‌ر گوران لگه‌ل درێژكرنێ نه‌بو بو مه‌سعود بارزانی دڤیابا د ویده‌میدا پرسا سه‌روكاتیێ ئینابا پێش و گویرو نه‌كربا ژبو ده‌م لخوه‌ و یێن به‌رامبه‌ر خوه‌ ته‌نگ نه‌كربا. ببوچونا من گوران كه‌فته‌ ڤان شاشیێن خوارێ دڤێ پرسێ دا.
نه‌ دبو پرسا ده‌ستهه‌لاتێن سه‌روكێ هه‌رێمێ، شێوێ هه‌لبژارتنا سه‌روكی و پوستێ سه‌روكی تێكه‌ل بكه‌ن، چونكی ئه‌ڤه‌ چه‌ند تشتێن ژێك جودانه‌.
گوران دگوت دڤێت ئه‌ڤ پرسه‌ هه‌می لناڤ په‌رله‌مانی بێنه‌ یه‌كلایه‌ كرن، لێ سه‌روكێ په‌رله‌مانی كو ئه‌ندامێ گورانه‌ یه‌كه‌مین كه‌س بو ئه‌ڤ پرسه‌ ژپه‌رله‌مانی ده‌رخستی و دانایه‌ سه‌ر مێزا لایه‌نێن سیاسی، ئه‌وژی مه‌ هه‌میا دیت سه‌ردانێن یوسف موحه‌مه‌د بو هه‌می لایه‌نێن سیاسی لسه‌ر ڤان پرسا. لڤێره‌ دیار دبیت ناوشێروان بخوه‌ نه‌دزانی چدكه‌ت و چدڤێت.
ده‌ما پرسه‌ گه‌هشتینه ئاستێ بنبه‌ستێ‌ پێویست بو بدیتنا من ناوشێروان داخوازا كومبونه‌كا سه‌روكێ هه‌ر پێنج لایه‌نێن سه‌ره‌كی كربا پارتی، یه‌نه‌كه‌، گوران، یه‌كگرتو و كومه‌له‌ بو دیالوكه‌ك ڤه‌كری و روبروی بو دیتنا ده‌رگه‌هه‌كی ژبو ژڤان پرسا قورتال بن، بوچی دبێژم ناوشێروان، چونكی سه‌نگاوی ژبلی گوران دناڤ یه‌كێتیداژی گرانه‌ پشتی نه‌خوه‌شكه‌فتنا مام جه‌لال. دبیت ژی یا ژهه‌میێ باشتر ئه‌گه‌ر به‌رێز مه‌سعود بارزانی وه‌ك سه‌روكێ پارتی نه‌ سه‌روكێ هه‌رێمێ هه‌ر چوار لایه‌نێن دن بانكهێشكربانه‌ كومبونه‌ك پێنج قولی.

ئه‌ڤ بابه‌ته‌ من ٢٣ گولانا ٢٠١٦ لدهوك نڤیسیبو.

‎لدور Malame

Check Also

كێشه‌ نه‌ كورده‌، كوردبونه

شه‌عبان مزوری هه‌ر مروڤه‌ك لسه‌ر رویێ زه‌مینی هه‌لگرێ هنده‌ك ناسنامایه‌، واته‌ مروڤ تێ ناسین لناڤا …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.