logo

شه‌ر شه‌ره، براكوژی بێ هه‌لویستی یه‌‌

د. شه‌عبان مزوری ٢٠١٧.٣.٣ دوبه‌ی

هه‌رده‌ما هنده‌ك گروپ یان هێزێن كورد وه‌ك ئه‌و بخوه‌ ناڤ لخوه‌ دكه‌ن ده‌ما شه‌ر بهه‌ڤرا دكه‌ن، ئه‌‌ز دبینم گه‌له‌ك كه‌سێن خوه‌ ب وه‌لاتپارێز یانژی نه‌ته‌وه‌ به‌رژه‌وه‌ند په‌رێس دێ بێژن بمره‌ براكوژی، بمره‌ نه‌یارتیا لناڤا كوردا، بمرن به‌كوك، بژی یه‌كبونا گه‌ل، بژی یه‌كبونا مالا كوردی، بژیت یه‌ك ده‌نگی. ئه‌ڤه‌ و بهازارا تشتێن دن یێن بمن‌ پر چه‌په‌ل و بێ مفا تێن باسكرن لسه‌ر هه‌می به‌ربانگێن راگه‌هاندنێ.
براكوژی چیه‌؟ دڤێت مه‌ پێناسه‌ك دابا ڤێ په‌یڤێ ژبو مه‌زانیبا مه‌ره‌م چیه‌ و كه‌نگی ئه‌م دێ‌ بكارئینین. ئه‌گه‌ر مه‌ره‌م ئه‌وه‌ وه‌ك هنده‌ك دبێژن هه‌رده‌ما كورده‌ك كورده‌كی بكوژیت ئه‌ڤه‌ براكوژیه، دبیت ژ ئالیه‌كی راستبیت لێ ئه‌ز نابینم بره‌نگه‌ك گشتی چ شاشی بیت كو كورده‌ك كورده‌كی بكوژیت، هه‌می نه‌ته‌وا خه‌لكێ وێ دقوناغێن جودایێن مێژویێ دا هه‌ڤدو كوشتیه‌، بته‌ڤایێ بدیتنا من په‌یدابونا شه‌ر و كوشتنێ دناڤا یه‌ك گه‌ل یانژی یه‌ك نه‌ته‌وێدا سێ ره‌نگ هه‌نه‌.
یه‌كه‌مین. ده‌ما وه‌لاته‌ك تێ داگیركرن، به‌شه‌ك ژ خه‌لكێ وی وه‌لاتی دبنه‌ دوست بداگیركه‌ریرا، به‌شه‌ك بێده‌نگیێ دپارێزن لێ پرانیا وان د هناڤێن خوه‌دا لدژی داگیكه‌رینه‌ و تاپویا هه‌را مه‌زن ئه‌و دده‌ن، به‌شه‌ك دن هه‌ر ژ رۆژا یه‌كه‌مین به‌رخوه‌دانێ دكه‌ و سه‌رپه‌رشتیا بزاڤا رزگاركرنێ دكه‌‌.
بێگومان زانایه‌ كو پرانیا چه‌كدارێن پارێزه‌رێ هێزا داگیركه‌ر ژ خه‌لكێ داگیكرینه‌ له‌ورا هێزا به‌رخوه‌دانێ دشه‌رێ رزگاریێ دا بسه‌داجارا پتر ژ خه‌لكێ خوه‌ دكوژه‌ هه‌یا ژ چه‌تێن هێزا داگیركه‌ر. باشترین نمونه‌ كوردن، ده‌هه‌می مێژویا كوردانده‌ چه‌كدارێن ب داگیركه‌ریرا ب ده‌ها جاران ئه‌گه‌ر نه‌ پتر زۆرتر بوینه‌ ژ چه‌كدارێن ب ئازادیا گه‌ل و زرگاریا وه‌لات را‌. باشه‌ گه‌لو ئه‌ڤه‌ براكوژیه‌؟
دویه‌مین. ده‌ما وه‌لاته‌ك، نه‌ته‌وه‌‌ك، گه‌له‌ك ژبه‌ر هه‌ر هویه‌ك ئولی، ئابوری، یاسا چه‌سپاندن، هزری بكه‌ڤه‌ شه‌ر و جه‌نگ لناڤ خوه‌، بو نمونه‌، شه‌رێ ناڤخویێ وه‌لاتێن یه‌كگرتیێن ئه‌مریكا ( ویلایه‌تێن باشور و باكور )، شه‌رێ ئیرله‌ندیا ( پرۆتستانت و كاتولیكا )، شه‌رێ ڤێتناما باكور و باشور و بده‌ها نمونێن دی هه‌نه‌. ئه‌ڤه‌ هه‌می یان یه‌ك نه‌ته‌وه‌، یان یه‌ك ئولن، یان یه‌ك گه‌لن. باشه‌ دبه‌ مروڤ ناڤێ براكوژی لێبكه‌؟

سێیه‌مین ده‌ما نه‌ته‌وه‌ك دبه‌ دو وه‌لات یان پتر، یانژی یه‌ك نه‌ته‌وه‌ لناڤا چه‌ند وه‌لاتێن دن یێن نه‌ته‌وی بێ دابه‌شكرن. بو نمونه‌ كوریا باكور و باشور، نه‌مسا، ئه‌لمانیا رۆژهه‌لات و رۆژئاڤا، وه‌لاتێن عه‌ره‌بی ژ خوه‌ شه‌رێن وان زۆرن پێویستناكه‌ نمونا باسكه‌م، بلوش دابه‌ش بونه‌ دناڤا ئیران، ئه‌فغانستان و پاكستان، ئه‌لمان ژده‌رڤه‌ی ئه‌لمانیا ئه‌لمان و ئه‌لمانیا ل سویسرا، پۆله‌ندا، به‌لجیكا هه‌نه‌، كورد و كوردستان لناڤا عیراق، ئیران، توركیا و سوریا هه‌نه‌. لناڤا پرانیا ڤان وه‌لاتا شه‌ر و پێكدادان ل قوناغێن جودایێن مێژویێ هه‌بونه‌. ده‌ما جه‌نگا عیراق و ئیرانێ ل هه‌ردو لایان ژ له‌شكه‌ری كورد و عه‌ره‌ب هه‌بونه‌، باشه‌ دكاره‌ مروڤ بێژیت كو ئه‌ڤه‌ شه‌ره‌ك براكوژی بویه‌؟
بموخابنیڤه‌ دبێژم كو به‌شه‌ك هه‌ر مه‌زن ژ كوردێن خوه‌ ب نه‌ته‌وه‌ په‌رست و وه‌لاتپارێز دزانن ژبه‌ر بێ هه‌لویستیا خوه‌، یانژی ژبه‌ر ساویلكی و گه‌مژاتیا خوه‌، چونكی هزر دكه‌ت برایێ وی هه‌ر برایێ زاروك تیێ یه و گرنگ نینه‌ كو قه‌بری بو دكولیت، ‌هه‌رده‌ما شه‌ره‌ك لناڤ به‌را دو یان پتر ژ لایه‌نێن كوردی چێبو دێ بێژیت ئه‌ز نه‌ لگه‌ل بركوژیێ مه‌.
بدیتنا من تشته‌ك نینه‌ بناڤێ براكوژی و بكارئینانا ڤێ په‌یڤێ ڤه‌شارتنا بێ هه‌لویستیا ڤان كه‌سانه‌، بێگومان ئه‌ز لگه‌ل هندێ نینم شه‌ر لناڤبه‌را كه‌سێ هه‌به‌، لێ ده‌ما شه‌ری ده‌ستپێكر، دڤێت گرنگ نه‌بیت كی ده‌ستپێشخه‌ر بو، گرنگه‌ هه‌ر كه‌س بزانیت ئه‌و بخوه‌ چدخوازیت و دیتنا وی چیه‌ و لسه‌ر وێ چه‌ندێ سه‌نگه‌رێ خوه‌ هه‌لبژێریت. كویژان سه‌نگه‌ر دوروسته‌ و كویژان شاشه‌، مێژو دێ ئاشكراكه‌ت.

‎لدور مالا مه‌

Check Also

svart-tavla

پیروزی چیه‌؟

د. شه‌عبان مزوری گه‌له‌ك جارا هه‌ر ژ زوراكاتی هاتیه‌ گوهێ مه‌ په‌یڤا پیروزی، ڤێ په‌یڤێ‌ …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.