Yazidi_symbol

بوچی ئێزدیمه‌ نه‌كوردم

د. شه‌عبان مزوری ٢٠١٧.٣.٤ دوبه‌ی

ئه‌ڤرو گرته‌ك ڤیدیو كو لسه‌ر تورا كۆمه‌لاتیا فه‌یسبوكێ به‌لاڤ بوی، وه‌ك دیاره‌ سه‌رچاوه‌ تورا میدیا روداوه‌ به‌لاڤكری، هاولاتیه‌ك ژ خه‌لكێ شنگالێ وه‌ك بخوه‌ دبێژیت ئه‌ز ئێزدیمه‌ و نه‌ كورده‌ك ئێزدیمه‌، به‌رده‌وام دبێژه‌ من رێز بو كوردا هه‌یه.‌
وه‌ك دیاره‌ ئه‌ڤ كه‌سێن ئه‌ڤ گرته‌ ڤیدیویه‌ به‌لاڤكرین دخوازم ڤی مروڤی وه‌ك خائین یانژی وه‌ك ئه‌م كورد دبێژین خوه‌ فروش و نه‌ نه‌ته‌وه‌یێ بدن ناسكرن. لگور دیتنا ڤان جامێرا نابیت كه‌سه‌ك ئێزدی بێژیت ئه‌ز نه‌ كوردم، ئانكو یه‌ك ژمافێن سه‌ره‌كیێن ئازادیا تاكه‌ كه‌سی پێشل دكه‌ن چ بزانین به‌ یان ژی بنه‌زانین به‌. بباوه‌ریا من هه‌ر كه‌س ئازاده‌ ناسناما خوه‌یا جڤاكی بخوه‌ هه‌لبژێره‌ نه‌ك كه‌سه‌ك دن بسه‌ردا بچه‌سپینه‌. مافێ كه‌سه‌كی نینه‌ كرێتیێ بكه‌سه‌كی بكه‌ لسه‌ر بژاردا ناسناما ویا كومه‌لاتی. ناسناما كه‌ساتیا كومه‌لاتی وه‌ك گرێدانه‌كه‌ بگروپه‌ك مروڤان ڤه‌ كو بو خوه‌ هنده‌ك خالێن هه‌ڤپشك دبینن و ناڤه‌كی لخوه‌ دكه‌ن. ئه‌ڤ خالێن هه‌ڤپشك دبه‌ تێروانینه‌ك بیت بو پرسا مروڤ و سروشت ( په‌یدابونا مروڤی، ژیان و مرن، به‌هه‌شت و دوزه‌خ….هتد )، دبه‌ پرسێن جڤاكی بن ( مروڤاتی، دادپه‌روه‌ری، خوه‌شگوزه‌رانی )، دبه‌ سیسته‌مێن ده‌ستهه‌لاتداری بن ( پادشاتی، لیبرالی، سوسیال دیموكراتی … هتد ). نه‌ بیانیه‌ دژیانا مروڤاتیێ دا كو ناسناما ئولی، ئیدیولوژی لناڤ زۆر گه‌لان جهێ ناسناما نیشتیمانی یان نه‌ته‌وی بگریت.
كومونیستێن پرانیا جیهانێ لسه‌د سالا بیستا خوه‌ ئینترناسیونال ناسدكرن پتر ژ نه‌ته‌وا خوه‌،‌ كوردێن مه‌ ژ هه‌میا پتر، لێ كه‌سێ چ كرێتی بوان نه‌دكر، ئیخوان موسلمینێن مه‌ موسلما‌نه‌تیا خوه‌ لپێشا نه‌ته‌وێ دبینن لێ كه‌س كرێتیا ب وان ناكه‌ت. تینم بیرا خوه‌نده‌ڤانی ده‌ما سه‌روكێ حه‌ماس ئه‌حمه‌د یاسین هاتی كوشتن موسلمانێن مه‌یێن گرێدای هێزێن ئیسلامی نڤێژا نه‌ ئاماده‌ ( صلات الغائب ) لێ كرن، لێ مه‌ نه‌دیت چجارا ڤانا چ نڤێژ لسه‌ر كه‌سه‌ك كورد كربیت كو بده‌ستێ داگیركه‌را هاتبیت كوشتن یان شه‌هید كرن، هه‌ما ژبو شه‌رما دونیایێ وه‌ك لده‌ف مه‌ دبێژن بلا ده‌ما داعش هاتی نڤێژه‌ك گرسه‌یێ كربانه‌ لسه‌ر گورا هه‌مو كه‌سێن بده‌ستێ ڤان باربارا هاتین كوشتن و تالانكرن، لێ دیسا كه‌س كرێتیێ بڤانا ناكه‌ت.
ئه‌م ڤه‌گه‌رین سه‌ر بابه‌تێ سه‌ره‌كی كو ئه‌وژی خه‌لكه‌ك دبێژیت بوچی كوردێن ئێزدی دبێژن ئه‌م ئێزدینه‌ نه‌كوردین، به‌ریا ٣١ سالا من سه‌ردانا ئه‌رمێنیا كر و لوێرێ من دیت كو په‌یڤا كورد لجه‌م ئێزدیێن یه‌ریڤانێ یه‌كسانه‌ لگه‌ل په‌یڤا موسلمان، ئه‌ز نه‌شێم بێژم هه‌می كوردێن ئولا ئێزدی لێ ئه‌وێن من دیتین هه‌میا لسه‌ر پاسپورتێن وان نه‌ته‌وه‌ نڤیسیبون ئێزدی. براستی ئه‌ز پر دلگران بوم بڤێ چه‌ندێ‌ لده‌ستپێكێ، لێ پشتی من بچاڤه‌ك و هزره‌ك به‌رفره‌هتر ته‌ماشه‌ی ڤێ دیدارێ كری بو من ئاسانتر لێهات ئه‌ز تێبگه‌هم. ژبه‌ر كو ئه‌ز لهه‌رێمه‌ك سنوری لناڤبه‌را موسلمان و ئێزدیان ژیایمه‌ و لباژێرێ شیخان ژی هاتیمه‌ دونیایێ پتر ئه‌ڤ پرسه‌ بو من ئاسان بو.
یه‌كه‌مین تشتێ هه‌یا ئه‌ڤرو به‌ردوامه‌، گه‌لو بوچی ده‌ما ئه‌ز و هه‌ڤاله‌ك ژ هه‌ڤالێن خوه‌یێن ئێزدی ئه‌گه‌ر بهه‌ڤرا بین ل هه‌ر ده‌ره‌كا جیهانێ و راسته‌ی كه‌سه‌ك كوردێ ناسبم دێ بێژم ئه‌ڤ هه‌ڤالێ من كورده‌ك ئێزدیه‌ و پاشان دێ بێژم خه‌لكێ كویژان هه‌رێمێ یان گوندیه‌، د هه‌مان ده‌مێدا ئه‌گه‌ر ئه‌ز و كورده‌ك موسلمان بهه‌ڤرا بین و راسته‌ی كورده‌ك دن بم چو جارا نابێژم هه‌ڤالێ من كورده‌ك موسلمانه‌. ئه‌ڤه‌ ره‌فتارا مه‌ هه‌می كوردێن موسلمانه‌‌. لڤێره‌ باش ئاشكرا دبه‌ كو مه‌ كوردێن موسلمان ناسناما ئولی لپێشیا ناسناما نه‌ته‌وی چه‌سپاندیه‌ لسه‌ر كوردێن ئێزدی، ئه‌ڤرو هنده‌ك بێ ره‌وشت بێی كو هیچ ئاگاداریه‌ك هه‌بیت كرێتیێ بخه‌لكێ ئێزدی دكه‌ن.
هه‌یا ئه‌ڤرو ئه‌م ئه‌و هه‌رێمێن سه‌ر سنور لگه‌ل ئێزدیان و بگشتی خه‌لكێ موسل و دهوك كو ئێزدی به‌شه‌كن ژ ڤان هه‌ردو پارێزگه‌ها بچاڤه‌ك پر نزم تێن ته‌ماشه‌كرن. كه‌س ده‌رامه‌تێ وان ناكریت، یه‌ك ئێزدی نكاریت نانپێژیه‌كێ ڤه‌كه‌ت لجهه‌كێ موسلمان نشین، چونكی كه‌س نانی ژێناكریت، نان و خوارنا وان ته‌نها ماقویلێن كوردێن موسلمان دخون كو ئه‌وژی ئاره‌ق ڤه‌خورن و دچاڤێ موسلمانێن كوردا كافرن.
بمخابنیڤه‌ دبێژم كو پشتی نه‌مانا رژێما سه‌ددام حوسێن د هه‌ر سه‌ره‌دانه‌ك خوه‌دا بو سوله‌یمانیێ ژ قه‌هرا دیتنا گه‌لێ منێ كاركه‌رێ ئێزدی كو ل پرانیا ئوتێل و خوارنگه‌هێن سوله‌یمانیێ كاردكرن من خوه‌شی بدیتنا هه‌ڤالێن خوه‌یێن پر ڕێزدار نه‌دكر، من هزر دكر بوچی ده‌رفه‌تێن كاری ژبو ڤان جوانان نینه‌ لدهوكێ، هه‌تا كه‌نگی ئه‌ڤ ره‌به‌نه‌ دێ نه‌چار بن ژبو په‌یدا كرنا نانێ خوه‌ دور كه‌ڤن ژ خه‌لك و مالا خوه‌. ده‌ما عیراقا به‌عسیا پرانیا وان ل به‌غدا و باشورێ عیراقێ كاردكرن چونكی كوردێن موسلمان كار نه‌ددان وان. زۆر سۆپاس بو خه‌لكێ سوله‌یمانیێ كو ره‌فتاره‌ك بێ جیاواز لگه‌ل وان دكر لدویف ئاگاداریێن من.
ده‌ستهه‌لاتدارێن كوردێن موسلمان ئێزدی ژ هه‌می دام و ده‌زگه‌هێن هه‌رێمه‌ بێپار كرن ژبلی یه‌كه‌تی نیشتیمانی ده‌ما دو حوكمه‌تا وه‌زیره‌ك ئێزدی بو ده‌مه‌كێ هه‌بو. په‌رله‌مانێ هه‌رێما كوردستانا عیراقێ بێ شه‌رمانه‌ پێنج كورسی دانه‌ هه‌ریه‌ك ژ فه‌لان و توركمه‌نا، لێ ئێزدی بێپاركرن، هه‌یا هه‌لبژارتنێن داوی یه‌ك كه‌س ژ ئولا ئێزدی د په‌رله‌مانی دا نه‌بو، هه‌یا ئه‌ڤرو یه‌ك وه‌زیر ئێزدی نینه‌. باشه‌ گه‌لو ما ئێزدی زۆرترن یان فه‌له‌ و توركمان ل دهوك، هه‌ولێر و سوله‌یمانی. باشه‌ مروڤ ڤێ چه‌ندێ چناڤ لێ بكه‌ت.
ئه‌م هه‌می دزانین لبن ناڤێ رزگاركرنا كوردستانێ لجهێ عه‌ره‌با كوردێن موسلمان بون سه‌روه‌رێن ئێزدیا، به‌رپرس و ده‌ستهه‌لاتدار لپرانیا ده‌ڤه‌رێن ئێزدیا كوردێن موسلمانن، لگه‌له‌ك ده‌ڤه‌را گوند و سامان هاتن داگیرن و تالانكرن ژ لایێ كوردێن موسلمان.
نمونه‌ك بچوك ئه‌ڤه‌ نێزیكی ١٤ ساله‌ ده‌ستهه‌لاتداریا عه‌ره‌با ل شێخان نه‌مایه‌، رێكا لناڤبه‌را باعه‌درێ و شێخان كو دناڤا ئێسیا و مێرسته‌كێرا ده‌رباس دبه‌ هه‌یا به‌ری چه‌ند مه‌ها دپیسترین ره‌وش دابویه، وه‌ك زانایه‌ لده‌ف مه‌ هه‌میا گه‌له‌ك به‌رپرسێن گه‌نده‌لێن كوردێن موسلمان رێكێن تایبه‌ت بو كوچك و تالارێن خوه‌ لسه‌رێ گرا دوروست كرینه‌، هه‌روه‌سا باشترین رێك و پر بو گوندێن خوه‌ چێكرینه‌‌، لێ بو گوندێن ئێزدیا چهاتیه‌ كرن؟
لداوی دبێژم پشتی كاره‌ساتا شنگالێ و هاتنا داعش من پرانیا كه‌مپێن خه‌لكێ ژ شنگالێ ژ هوڤاتیا داعش هه‌لاتی سه‌ره‌دان كرینه‌ و دیسان بموخابنیڤه‌ دبێژم ژده‌رڤه‌ی ئێزدیان من كه‌س دن دناڤا كه‌مپادا نه‌ دیتیه‌، باشه‌ خه‌لكینو ما ئه‌وێن هه‌لاتین به‌س كوردێن ئێزدی بون، یانژی وه‌ك خه‌لكێ مه‌ دبێژه‌ ته‌نها بێخوه‌دان ل كه‌مپان مان.
ژبو ئه‌م بكارین خوه‌ وه‌ك گه‌ل ئاڤاكین دڤێت ئه‌م لگه‌ل خوه‌ راستگو بین، هه‌مو تشتا وه‌ك هه‌ین لجڤاكێ بناڤ كین، ژبو ئێزدی ببه‌ كورد نابه‌ كوردێ موسلمان بو خوه‌ ره‌وا بزانه‌ كه‌چ یان ژنا ئێزدی لخوه‌ ماركه‌ت و ده‌ما كه‌سه‌ك ئێزدی كه‌چه‌ك موسلمان خواست وی بكوژن.
ئه‌ڤ بابه‌ته‌ زۆر مه‌ستره‌ ژ هندێ كو مروڤ بنڤیسینه‌ك بچوك بده‌ته‌ ناسكرن. لێ پرسا من لڤێره‌ ژ هه‌ركه‌سێ خوه‌دان وژدان هه‌یه‌ : ئه‌گه‌ر تو ئێزدیبایه‌ دا بێژی ئه‌ز كوردم، ئه‌ز بخوه‌ نه‌.

‎لدور مالا مه‌

Check Also

Robert Ford

روبه‌رت فورد ئه‌مریكا خوه‌ یه‌كلا كریه‌.

د. شه‌عبان مزوری یا ئه‌ڤه دوو ساله‌ خه‌لك خێڤزانكیێ لسه‌ر دكه‌ سه‌فیرێ به‌رێ یێ ئه‌مریكا …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.