Kurdistan

كورد و كوردستانی

د. شه‌عبان مزوری
بسالانه‌ من دخواست بزانم راما كورد و كوردستانی بو ده‌سهه‌لاتدارێن  كوردستانێ چیه‌؟ كورد كیه‌؟ كوردستانی كیه‌ یان چیه‌؟. ئه‌ڤ په‌یڤه‌ چه‌وا تێن بكارئینان و ل چجهی دا، ئایا رامانا په‌یڤێ تێ گوهه‌رتن لسه‌ر بنگه‌هێ داخوازا ئاخفتنكه‌ری، ئایا رامانا په‌یڤێ تێ گوهه‌رتن ئه‌گه‌ر جهێ ئاخفتنكه‌ری بێت گوهارتن، تاكه‌كه‌سێ كورد هزر كریه‌ دڤان په‌یڤاند اده‌ما ئه‌و بخوه‌ یانژی كه‌سه‌ك دن بكار دبه‌ت. بدیتنا من دانانا پێناسه‌كێ بو ڤان په‌یڤان دێ گه‌له‌ك كار ئاسانیێ كه‌ت ژبو كه‌سه‌ك ڤان په‌یڤا بكارنه‌ئینیت بو هنده‌ك مه‌ره‌ما و لگور دلێ خوه‌ پێناسێ بده‌تێ.

كورد كییه‌؟
ئه‌ز بخوه‌ پر جاران دبینم به‌شه‌ك مه‌زن ژ كوردێن ده‌ست د سیاسه‌تێ ڤه‌دده‌ن په‌یڤا كورد رامانا وێ نه‌ گه‌له‌ك زه‌لال بو وان یانژی ئه‌م دكارین بێژین زۆر لسه‌ر هندێ نه‌ راوه‌ستیاینه‌ كو مه‌رجێن كوردبونێ چنه‌. بباوه‌یا من كوردبون برامانا ئه‌ندامێ نه‌ته‌وا كورد دڤێت یه‌ك ژ ڤان مه‌رجێن خوارێ هه‌بیت:
١- دڤێت دایك و باب بیولوجی كوردبن .
٢- ئه‌گه‌ر دایك یانژی باب بیۆلۆجی كوردبیت و بمه‌رجه‌ك ئه‌و تاكه‌ كه‌س خوه‌ بكورد ناسكه‌ت. بو نمونه‌ ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك دایكا وی عه‌ره‌ب بیت لێ بابێ وی كوردبیت و خوه‌ بكورد ناسنه‌كه‌ت نابیت كه‌سه‌ك بێژیت ئه‌ڤه‌ كورده‌ چونكی بابێ وی كورده‌ و به‌ره‌ڤاژی هندێ.
٣- هه‌ر كه‌سێ بره‌گه‌ز نه‌ كودر بیت لێ ژ بنه‌ماله‌كه‌ بده‌هان یانژی بسه‌دان ساله‌ لكوردستانێ دژیت و دناڤا كومه‌لگه‌ها كوردیدا بئاره‌زویا خوه‌ و ئازادانه‌ خوه‌ كورد بزانیت كورده‌.
كوردستانی چیه‌؟
دوو كه‌س نینن یه‌ك نه‌بن كو ستان تێ رامانا وارگه‌، لڤێره‌ باش كفش دبیت كو په‌یڤا كوردستان یانی وارگه‌هێ كوردا، ئانكو كوردستان وه‌ك نیشتیمان وه‌لاتێ كوردایه‌، دڤێ چوارچێڤێدا زه‌مین و ئا‌سمانێ كوردستانێ سامانه‌ك كوردیه‌ و مورا كوردبونێ كه‌س نه‌شێت لسه‌ر راكه‌ت، ئه‌ڤه‌ ئه‌گه‌ر كوردستان وه‌لاته‌ك سه‌ربخوه‌با و ئه‌ندامه‌كێ ئاساییێ جڤاكا نێڤنه‌ته‌وی با. لێ نه‌بونا كوردستانێ وه‌ك وه‌لاته‌ك سه‌ربخوه‌ نایێت رامانا هندێ كو كه‌سانه‌ك لسه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی یانژی تێكه‌لیێن خوه‌ كوردبونا مه‌تره‌ك ژ كوردستانێ بێخنه‌ ژێر پرسیارێ.
كوردستان وه‌ك وارگه‌ها كوردا خورستیه‌ كو خه‌لكانه‌ك ژ نه‌ته‌وێن دنژی هه‌بن دناڤدا بژین، دبه‌ وه‌لاتێن یه‌ك نه‌ته‌وه‌ هه‌بن لێ من نه‌دیتینه‌، پرانیا وه‌لاتێن جیهانێ كێمه‌ نه‌ته‌وه‌ دناڤدا هه‌نه‌، لێ هه‌بونا كێمه‌ نه‌ته‌وا نكاره‌ ناسناما نه‌ته‌وه‌یی یا نیشتیمانیا وه‌لاتی بێخیته‌ بن گومانێ. نیشتیمان نه‌ ژ زه‌ڤیا یانژی پارچه‌ك زه‌مینێ كه‌سه‌ك بو خوه‌ بپاره‌ دكره‌ پێكتێت، نیشتیمان ژ زه‌مین، ژێر زه‌مین و ئاسمان پێكتێت. دبه‌ هنده‌ك ژ وی زه‌مینی تاپو به‌ لسه‌ر ناڤێ هنده‌ك كه‌سا، دبه‌ ئه‌و كه‌س ژ نه‌ته‌وا خوه‌دی نیشتیمانی به‌ و دبه‌ بیانی به‌، دبه‌ لوێرێ بژیت و دبه‌ لده‌رڤه‌ی وێرێ بژیت. لێ ئه‌ڤ چه‌نده‌ نه‌شێت پێناسا نیشتیمانی بده‌ت گوهارتن.
كێشانا سنورا بدرێژیا مێژویا مروڤاتیێ كێشه‌ هه‌بوینه، پر زۆره‌ سنوره‌ك زه‌لال و ڤه‌بری هه‌بیت لناڤبه‌را دوو نه‌ته‌وێن دراوسێ ئه‌گه‌ر نه‌ ده‌ریا دناڤبه‌را واندا هه‌بیت.‌ ژ‌ هه‌می لایه‌نا خه‌لكانه‌ك هه‌یه‌ مشه‌خت بویه‌، دبه‌ ژ زورداریێ ره‌ڤیبه‌ و دبه‌ لدویف ژیانه‌ك خوه‌شتر مشه‌خت ببه‌. دبه‌ژی پاشمایێن باپیرێن خوه‌یێن داگیركه‌ربن، مینا عه‌ره‌با لباكورێ ئه‌فریقا و به‌شه‌ك ژ روژهه‌لاتا ناڤه‌راست. توركمان، فارس و عه‌ره‌ب لكوردستانێ. گه‌له‌ك خه‌لكێ ئه‌وروپا ل كۆلۆنیالێن ئاسیا، ئه‌فریقا و ئه‌وروپا ماینه‌.
ئه‌ڤا سه‌ردا هه‌می من ژبو وان كه‌سایه‌ ئه‌وێن دبێژن كه‌ركوك نه‌یا كوردایه‌ لێ كوردستانیه‌، باوه‌ر ناكه‌م ئه‌ڤ كه‌سانه‌ هند ساویلكبن لێ دخوازن خوه‌ ساویلكبزانن ژبو رازیكرنا هنده‌ك دوستێن خوه‌ كو دهه‌مان ده‌مدا داگیركه‌رێن به‌شه‌ك ژ وه‌لاتێ مه‌نه‌. ئه‌گه‌ر كه‌ركوك كوردستانیه‌ تێ رامانا هندێ كو كه‌ركوك بزه‌مین و ئاسمانڤه‌ كوردینه‌ و ناسناما نه‌ته‌وی لگه‌ل كه‌سێ نایێ پارڤه‌كرن. كه‌ركوك وارگه‌هه‌ نه‌ گیان به‌ره‌كه‌. جودا بونا واری لگه‌ل گیان به‌ری، وار ژجهێ خوه‌ نالڤیت لێ گیانبه‌ر دلڤیت، لڤێره‌ مه‌به‌ستامن ژ مروڤی هه‌یا هه‌مو گیانبه‌رێن دی تا ده‌ما لناڤ ئاخ، ئاڤ و ئاسمانێ كوردستانێ یه وی یان وێ ناسماناما كوردستانی هه‌یه‌ وه‌ك ناسناما نیشتیمانی لێ وه‌ك نه‌ته‌وه‌ عه‌ره‌ب، توركمان، ئاشور، كلدان به‌ … هتد، ناسناما خوه‌یا نه‌ته‌وی دپارێزه‌ لێ هه‌بونا وان ل كوردستانێ نابه‌ ببه‌ رامانا هندێ كو كوردستان به‌شه‌ك ژ خاكا نه‌ته‌وی یا كه‌سه‌ك ژ وان به‌. بو نمونه‌ ئه‌ڤرو ئه‌ز ل سوێد دژیم و من ناسناما هاووه‌لاتیا سوێدی هه‌یه‌، لێ ئه‌ز نه‌سوێدیمه‌ و هه‌رچه‌نده‌ من مال و زه‌مین ل سوێد هه‌یه‌، نابیت ئه‌ز یان كه‌سه‌ك دن د ره‌وشا مندا لهه‌ر وه‌لاتێ لێ بژیت، بێژیت زه‌مین و مالا من به‌شه‌كن ژ كوردستانێ.
هیڤیا من ئه‌وه‌ چ كورده‌ك ژ ئه‌ڤرۆ پێڤه‌ نه‌بێژیت فلان تشت، زه‌ڤی، ره‌ز، گوند یانژی باژێر كوردستانی یه‌ لێ نه‌یێ كوردایه‌.

‎لدور مالا مه‌

Check Also

Robert Ford

روبه‌رت فورد ئه‌مریكا خوه‌ یه‌كلا كریه‌.

د. شه‌عبان مزوری یا ئه‌ڤه دوو ساله‌ خه‌لك خێڤزانكیێ لسه‌ر دكه‌ سه‌فیرێ به‌رێ یێ ئه‌مریكا …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.