Man hand with pen over document select Yes or No.

رێفراندن!

 

د.شه‌عبان مزوری ٢٠١٧\٠٦\١٤

شوینا چاره‌سه‌ریا گرفتاریێن هه‌ین، ده‌ستهه‌لاتا بریارده‌ر ل هه‌رێما كوردستاناعیراقێ به‌رده‌وام لسه‌ر چێكرنا گرفتاریێن تازه‌ كار دكه‌ت. هه‌رده‌م هه‌بونا ئالۆزیا ل هه‌رێمێن توته‌لیتار بویه‌ ئه‌گه‌را چاڤنقاندنا خه‌لكێ ل سه‌ر تالانیێ، گه‌نده‌لیێ، بێدادپه‌روه‌یێ، ژكارخستنا داموده‌زگه‌هێن میری و كومكرنا هه‌می ده‌ستهه‌لات و بریارا لجه‌م تاكه‌ كه‌سه‌كی لژێر دروشمێ رێبه‌رێ بێ به‌ڤل ژ هه‌می ره‌وشه‌كێ ئاگاهداره‌ و ژ ده‌رزیكێ هه‌یا كراسێ بیكێ به‌رسڤ و چاره‌سه‌ریا هه‌ی لێ ده‌م نه‌هاتیه‌.، دڤێت لپێشی ئه‌م یه‌كه‌تیا خوه‌ موكم بكه‌ین، رێ نه‌ده‌ین نه‌یارا ره‌وشا مه‌ بشێلینن ( هه‌رچه‌نده‌ ئه‌م هه‌می دزانین ژ ره‌وشا ده‌ستهه‌لاتداریا توته‌لیتار تاریتر نینه‌) نه‌حه‌ز و ئه‌زمان درێژێن ناڤخوه‌ بنبر بكین و پشتی ره‌وش ئارام بو، رێبه‌رێ بێ به‌ڤل دێ دارێ موسای راكه‌ت و بشه‌ڤ و رۆژه‌كا كه‌ته‌ به‌هه‌شتا فرده‌وس.

رێفێرندوم چیه‌؟

رێفێرندوم بكورتی تێ رامانا ڤه‌گوهاستنا هنده‌ك بریارا راسته‌وخوه‌ بو گه‌ل. وه‌ك بومه‌ زانایه‌ وه‌لاتێن دیموكرات و سیمی دیموكرات پرانیا بریارا ژ لایێ په‌رله‌مانی تێن دان، ده‌ستهه‌لاتابریارده‌ر لسه‌ر پرسێن چاره‌نوساز هه‌رده‌م دخوازیت گه‌ل راسته‌وخوه‌ به‌شداربیت دبریارێ دا. رێفێرندوم دوو جوره‌ هه‌نه‌، یه‌ك ژوان راوێژكاریه‌ و یه‌ك ژوان بریارده‌ره‌ (plebiscit). لێ ئه‌گه‌ر ئه‌م چاڤكێشانه‌كێ بكه‌ین بسه‌ر هه‌می رێفێرندومێن هاتین ئه‌نجامدان ڤان ٥٠ سالێن داوی دێ بینین هه‌می شێوێ بریارده‌ر بوینه‌. ئه‌و پرسێن دبه‌نه‌ پێش گه‌ل بو ده‌نگدان و یه‌كلاكرنێ، سه‌رئه‌نجاما وان بریاره‌ دڤێت ئه‌و كه‌سێن داخوازا ڤێ چه‌ندێ كری ده‌ملده‌ست كار بكه‌ن دا جێبه‌جێكه‌ن.

رێفێرندوما ل بشور بریارده‌ره‌ یان راوێژكاریه‌؟

بمن تێگه‌هشتنه‌ك ته‌ندوروست بو رێفێرندومێ ل باشورێ وه‌لات نینه‌. سه‌روكێ پارتی دیموكراتی كوردستان كو داخوازكه‌رێ ڤێ چه‌ندێ یه‌ دڤان سالێن داویداهه‌یا ئه‌ڤرۆ ب زه‌لالی نه‌گوتیه‌ كانێ ئه‌ڤ رێفێرندومه‌ مه‌به‌ست پێ چیه‌. ئایا راوێژكاریه‌ یانژی بریارده‌ره‌. ئه‌گه‌ر راوێژكاریه‌ كویژان سازیا میری دێ بریارێ لسه‌ر ده‌ت و چه‌وانیا سه‌ره‌ده‌ریێ لگه‌ل ئه‌نجامێ كه‌ت. ئه‌گه‌ر رێفێرندوم بریارده‌ربیت دڤێت به‌ری ده‌نگدان بێته‌ ئه‌نجام دان بو هه‌می تاكه‌ كه‌سی زه‌لال بیت دو پرس.
یه‌كه‌مین ئه‌گه‌ر سه‌رئه‌نجام ئه‌رێنی بون، پروسێسا راگه‌هاندنا سه‌رخوه‌بونێ بچه‌ند ده‌م پشتی رێفێرندومێ دێهێته‌ راگه‌هاندن و تا سه‌رخوه‌بونا ته‌مام چه‌ند ده‌م پێویسته‌. چونكی نابیت وه‌ك مادێ ٥٨ و ١٤٠ بیت كو پرانیا مه‌ دزانیت بویه‌ پێكه‌نینه‌ك دناڤ گه‌لدا.
دووه‌مین ئه‌گه‌ر سه‌رئه‌نجام بنه‌رێنی بون پشتی چه‌ند ماوه‌ی هه‌رێمێ ماف هه‌یه‌ داخوازا رێفێرندومه‌ك دن بكه‌ت.

هه‌ركه‌س ئاوازێ رێفێرندومێ لگۆر دلێ خوه‌ دژه‌نیت

زۆر جارا هه‌لسوكه‌وتا خه‌لكێ مه‌ و ده‌ستهه‌لاتداریا هه‌رێمێ حوسه‌ینیا ل عاشورایێ تینه‌ به‌رچاڤ، ده‌ما ئیمام بده‌سته‌ك ئارام لسینگێ خوه‌ دده‌ت و ئه‌ندامێن خێزانا وی كه‌س به‌شدار نابیت، لێ هه‌مبه‌ر هندێ خه‌لكێ ساویلكه‌ هه‌ركه‌س لگۆر پلا ساویلكیا خوه‌ شه‌مشیرا، زینجیرا یانژی بهه‌ردو ده‌ستا و بهه‌می شیانا خوه‌ ل خوه‌ دده‌.
ده‌ما ته‌ماشه‌ی تورێن كۆمه‌لایه‌تی دكه‌ین پرانیا گه‌لێ مه‌ لباشوره‌ كوردستانهێ خوه‌ خه‌ملاندینه‌ ب دروشمێ به‌لێ بو سه‌رخوه‌بونا كوردستانێ لڤێره‌ ده‌ردكه‌ڤه‌ كو خه‌لكێ مه‌ موخابن دسه‌رده‌ما ته‌كنولوژی لهه‌می ده‌ڤه‌رێن وه‌لات كێم یان زۆر به‌لاڤبویه‌ نوزانه‌ كو ئه‌گه‌ر راست ژی بیت رێفێرندوم بو چارێكه‌ك ژ كوردستانێ یه نه‌ك بو هه‌می كوردستانێ یه‌‌. ل تورێن كومه‌لایه‌تی پر كرێتیا بهه‌ڤدو دكه‌ن و موخابن نوزانن بوچی، به‌شه‌ك ژ خه‌لكێ خاین دكه‌ن، به‌شه‌ك دبێژن یێ نه‌بمه‌را نه‌یاره‌ و نه‌كورده‌، به‌روكێن شه‌رێ هه‌رێ گه‌رم دناڤ شه‌لاندی، ریس، پێخواس و برسیا، بكورتی دناڤا كه‌سێن كۆله‌دایه‌. چاڤكور، بێ مه‌ژی لبن زۆرنا ده‌ستهه‌لاتێ سه‌مایێ دكه‌ن، بێی كو ژخوه‌ بپرسن ده‌ستهه‌لادار چدكه‌ن.
پرانیا كه‌سێن بریارده‌ر دبێژن رێفێرندوم نه‌ژبو سه‌رخوه‌بونێ یه‌، جهێ سه‌رسورمانێ یه‌ كه‌سێن كۆله‌ ژخوه‌ ناپرسن ژبو چی ڤێ شه‌ره‌ ده‌ڤێ و نڤیسینێ دكه‌ن. سه‌روكێ ده‌سته‌یا رێفێرندومێ دبێژیت ئه‌ڤه‌ نه‌بو سه‌رخوه‌بونێ یه‌، به‌رده‌ڤكێ حوكمه‌تێ دبێژیت ئه‌ڤه‌ وه‌ك كارته‌ك فشارێیه‌ لسه‌ر به‌غداد. باشه‌ گه‌لو پرانیا كه‌سێن ده‌ستهه‌لاتدار خوه‌دی فه‌یسبوك و تویته‌رن بكێماسی و هنده‌كا ئه‌كاونتێن هه‌ین لهه‌می تورێن كۆمه‌لایه‌تی لێ من كه‌س نه‌دیتیه‌ وه‌ك هنده‌ك كۆلا پورترێتێ خوه‌ بگوهوریت و لسه‌ر دانیت به‌لێ بو سه‌رخوه‌بونا كورستانێ وه‌ك هنده‌ك كۆلا دانای.

پشتی رێفێرندومێ چده‌ستهه‌لات دێ مه‌هه‌بیت و دێ چناڤ لهه‌رێمێ كه‌ین
لگۆر چاڤدێریا من بو هه‌لگرێن بیروكا ڤێ رێفێرندومێ یه‌ك تشت زه‌لال نینه‌. بهێلن ئه‌م بێژین جامێرا دێ سه‌رخوه‌بونێ راگه‌هینن. لێره‌ پرسه‌ك دن ده‌ردكه‌ڤیت، دێ مه‌ چ ره‌نگێ سیسته‌مێ هه‌بیت، پادشایێ، كوماری، په‌رله‌مانی، میرنشینی. باشه‌ ناڤێ وه‌لاتی دێ چبیت. بدیتنا من هه‌ر ناڤه‌ك دبیت دوروست بیت لێ ناڤێ كوردستان بته‌نێ نابیت لسه‌ر هه‌بیت، ناڤێ هه‌رێ گونجیای باشورێ كوردستان. ده‌ما مله‌ته‌ك دچه‌ رێفێرندومێ دڤێت ئه‌ڤ پرسێن سه‌ره‌كی هه‌می زه‌لال بن.

رێفێرندوم ده‌نگدانا داویه ئه‌گه‌ر سه‌روكێ په‌رله‌مانی نه‌هێت تروركرن.

دده‌مه‌كیدا په‌رله‌مان هاتیه‌ گرتن و بو سه‌روكێ په‌رله‌مانی نینه‌ بێته‌ پایته‌ختێ ده‌ستهه‌لاتێ و بێ ئاماده‌بونا سه‌روكێ په‌رله‌مانی بهیچ ره‌نگه‌كه‌ك په‌رله‌مان نكاریت كارابیت. ما ئه‌ڤه‌ هه‌می نایێ رامانا هندێ كو كه‌سێن دبێژن بێ په‌رله‌مان رێفێرندوم تێكرن مه‌به‌ستا وان ئێدی لژێر ڤێ ده‌ستهه‌لاتێ هه‌لبژارتن چده‌ما نایێن ئه‌نجام دان.
بباوه‌ریا من باشترین چاره‌سه‌ری كو دڤێت ئه‌م هه‌می كوده‌نگ بین لسه‌ر كوشتنا سه‌روكێ په‌رله‌مانیه‌ بكاره‌ك ته‌رورستی، هه‌ری زۆر چه‌ند روژا دێ هنده‌ك شێل و بێل، ئه‌زمان درێژی هێنه‌ كرن پاشان هه‌ركه‌س دێ ڤه‌گه‌ریت سه‌ر كۆله‌تیا خوه‌. سه‌روكێ په‌رله‌مانی وه‌ك گه‌له‌ك كه‌سێن بترورێ هاتین ژناڤبرن هنده‌ك جاران دێ بیره‌وه‌ریا ویژی كه‌ین و دێبێژین موخابن به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ نه‌دزانی و ئه‌‌زمانێ وی بو ئه‌گه‌را ژناڤ برنا وی. وێ ده‌مێ یاسایی یه‌ جێگر ببیت سه‌روك و به‌لكی هه‌لبژارتن بێن كرن.
لدوماهیكێ من دڤێت راشكاوانه‌ بێژم ئه‌ڤه‌ رێ فراندنه‌. دڤێت بوها بو تشته‌كی نه‌مینیت، هه‌ر تشت دڤێت ژناڤه‌رۆكا خوه‌ بێت ڤالاكرن. په‌رله‌مانی بوها نه‌ما له‌وما ئێدی خه‌لك راهات هه‌بون و نه‌بونا وی یه‌كه‌، هه‌لبژارتن نه‌گرنگه‌ چونكی دێ هه‌ر ئه‌وبیت یا ده‌ستهه‌لادارێن بریاده‌ر دبێژن، نه‌ مه‌ یار هه‌نه‌ و نه‌ژی نه‌یار، دهه‌مان ده‌مێدا جیهان هه‌مو یاره‌ و نه‌یاره‌. هه‌می هه‌ول و كوشش تێن كرن وه‌ك گه‌له‌ك جاران بكوردی و كورتی گوتین دا سه‌رێن رێیا لمه‌ به‌رزه‌كه‌ن؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

‎لدور مالا مه‌

Check Also

بلفور و تیلرسون – جوهی و كورد

د. شه‌عبان مزوری ئه‌ڤرو ١٠٠ سال ده‌رباس دبن لسه‌ر ناما ریتشارد ئه‌رتور بلفور نڤیسی بو …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.