بخه‌ونا ده‌وله‌تێ نڤستین و بخوزیا موچه‌ی ژ خه‌ورابوین

د.شه‌عبان مزوری
هه‌رچه‌نده‌ وه‌ك من گه‌له‌ك جاران نڤیسی هه‌ر تشته‌كێ ل باشورێ وه‌لات دقه‌ومیت ئه‌ز بخوه‌ نورمال دبینم و دبێژم سۆپاس هوسا بدوماهی هات و نه‌خرابتر. دبه‌ هنده‌ك بێژن باشه‌ ماخرابتر هه‌یه‌، مه‌ هه‌مو تشته‌ك ژ ده‌ست دا. ئه‌گه‌ر ئه‌م پێداچونه‌ك راستگویانه‌ لسه‌ر مێژویا ئه‌وا ژێرا دبێژن سه‌رهه‌لدان، شوره‌ش، به‌رخوه‌دان …هتد یێن كوردا دێ بینین كو ژ وێرانی زێده‌تر بومه‌ نه‌ئانیه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌م ره‌وشا كوردان بینین به‌رچاڤێن خوه‌ ژ دوروستابونا ده‌وله‌تا عیراقێ تا رۆژا ئه‌ڤرو لدویف گوتنێن خه‌لكێ مه‌یێ هه‌رێ ساده‌ تا دگه‌هیته‌ نڤیسكارێن مه‌، هه‌می بباوه‌ریا من بیه‌ك ده‌نگ دبێژن خوه‌زیكێن مه‌له‌ك فه‌یسه‌ل، قاسم، عارف، بكر ………!!!!!!!!!!
بتایبه‌تی پشتی سیسته‌ما كوماری جهێ سیسته‌ما پادشایی گرتی لهاڤینا سالا ١٩٥٨ هنده‌ك كوردێن شیان نه‌ی پاریێ نانێ خوه‌ بكاره‌ك بروممه‌ت په‌یداكه‌ن پرسا كورد و كوردستانی دیت بو خوه‌ وه‌ك شایه‌سته‌ترین و ئاسانترین كار بو چاكترین بژێوا ژیانا خوه‌ و بنه‌مالا خوه‌.

كوردێن باشور پێویستی ببه‌رخوه‌دانه‌ك چه‌كداری هه‌بو؟
خوه‌ندنه‌ك هه‌را ساده‌ لسه‌ر ره‌وشا گه‌لێ كورد بگشتی و وه‌لاتێ كوردستان لوێ ده‌مێ هه‌یا روژا ئه‌ڤرو بباوه‌ریا دسه‌لمینیت شاشیا هه‌لگرتنا چه‌كی هه‌مبه‌ر حوكومه‌تا ناڤه‌ندی ل به‌غدا. گه‌لێ كورد لباشور باشترین ماف هه‌بون ببه‌راوه‌ردكرن لگه‌ل پارچێن دن و بتایبه‌ی باكور و روژئاڤا. وه‌ك مه‌ هه‌میا دپراكتیك دا دیتی كو هه‌رده‌ما لناڤبه‌را ئه‌وێن خوه‌ ببریارده‌ر و سه‌ركردێن كورد ناسكرین و حوكمه‌تا به‌غدا تێكچوی خوه‌ هاڤێتنه‌ همبێزا داگیكه‌ره‌ك دن یێ نه‌ته‌وا خوه‌، ئه‌و داگیركه‌رێ كو كوردێن وێ پارچێ ره‌وشا باشور بو خوه‌ وه‌ك به‌هه‌شت ددیت. تشتێ هه‌رێ بالكێش بو من كو كوردا به‌رده‌وامترین و درێژترین به‌رخوه‌دانێن چه‌كداری ل باشور و روژهه‌لاتێ وه‌لاتی كرینه‌ كو دهه‌مان ده‌مدا كوردێن باكور و روژئاڤا ژ هه‌مو مافه‌كێ سه‌ره‌كی بێپار بونه‌، هه‌یا ناڤێ كورد و كوردستان لتوركیا و سوریا لسه‌ر هه‌ركه‌سه‌كی یان پارچه‌ك ئاخێ قه‌ده‌غه‌ بو، هه‌مبه‌ر ڤێ لباشور و روژئاڤا كورد و كوردستان راستیه‌ك حاشاهه‌لنه‌گره‌ ژ لایێ ئیران و عیراقێ ڤه‌. تشتێ هه‌رێ بالكێش پرانیا كه‌سێن دناڤ پدك و پشتی ئاشبه‌تالیا ١٩٧٥ یه‌نه‌كه‌ و پارتێن دن بهسه‌دان جاران بده‌ڤكی و بنڤیسین خوه‌یاكرنه‌ كو گوهارتنێن مه‌زن لپارچێن دنێن كوردستانێ نابه‌ هه‌یا كوردێن باكور نه‌گه‌هن چاره‌سه‌ریه‌كێ لگه‌ل ده‌وله‌تا تورك، چونكی توركیا ئه‌‌سته‌مه‌ بهێلیت كوردێن پارچه‌كا كوردستانێ به‌ره‌ڤ هه‌رره‌نگه‌ك خوه‌سه‌ری بچیت و وه‌ك ته‌ماشه‌ڤان راوه‌ستێت، ئه‌ڤ هه‌لویسته‌ توركا راشكاوانه‌ راگه‌هاندیه‌، هه‌م ژ لایێ له‌شكه‌را، سیكوله‌را و ئولدارا. مژاره‌ من باشوره‌ له‌وما ئه‌م بله‌ز لسه‌ر هندێ راوه‌ستین كانێ پشتی ٥٦ سالا ژ به‌رخوه‌دانا چه‌كداری ئه‌م گه‌هشتین كووڤه‌.
لامه‌ركه‌زی، حوكمێ زاتی، حوكمێ زاتی حه‌قیقی، فیدرالی، ده‌وله‌ت…… موچه‌؟؟؟؟؟؟؟
پشتی نێزیك سێ سالان ژ به‌رخوه‌دانا چه‌كداری و ژسه‌ده‌ما هه‌ڤركیا بالێ مه‌لا موسته‌فا بارزانی و بالێ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د یه‌كه‌مین پارچه‌بون كه‌فته‌ په‌ده‌كێ ئه‌وا تێ ناڤكرن بپارچه‌بونا مه‌كته‌با سیاسی. سه‌رئه‌نجاما وێ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د لگه‌ل هه‌ڤالێن خوه‌ چون ئیرانێ و مه‌لا موسته‌فا دانوستاندنێن لسه‌ر لامه‌ركه‌زیه‌تێ لگه‌ل حوكمه‌تا به‌غداكر.
بهاتنا به‌عسیا بو سه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ هاڤینا سالا ١٩٦٨ ژ لامه‌ركه‌زیه‌ت چوین بو حوكمێ زاتی. پشتی وێران بونا هه‌زارا گوندا، عه‌ره‌بكرنا پتر ژ ٤٠% ژ باشور پشتی ئاشبه‌تالیا بوهارا ١٩٧٥ مه‌ داخوازا حوكمێ زاتیێ حه‌قیقی كر كو بكیمیابارانا حه‌له‌بچه‌،ئه‌نفال، مرنا پتر ژ ٢٠٠ هه‌زار كه‌سان، وێران بونا هه‌زارا گوندا، مشه‌ختبونا سه‌دا هه‌زار كه‌سان.
بكه‌فتنا سه‌ددام بو كوێت لدوماهیا هاڤینا ١٩٩٠ و شه‌رێ یه‌كه‌مین یێ كه‌نداڤا فارسی ل ده‌ستپێكا سالا ١٩٩١ بپشتگیریا ئه‌وروپا روژئاڤا و ئه‌مریكا به‌شه‌ك ژ باشور ژ ده‌ستهه‌لاتا حوكمه‌تا ناڤه‌ندیا به‌غدا هات پاراستن و بو جارا یه‌كه‌مین ل به‌شه‌ك ژ پارچه‌ك كوردستانێ كورد بون خوه‌دان ده‌ستهه‌لات ژ حوكمێ زاتی ئه‌م چوین بو فێدرالیزمێ. ده‌وله‌ت سه‌رێ رێڤه‌به‌ریا كوردی مه‌ گوندێن مایی وێران كرن، بهه‌زاران كه‌س لژێر ناڤێ مه‌لایی و جه‌لالی مه‌ سه‌ربركرن، ئه‌ڤ مالێن ماین مه‌ بخوه‌ لبن ناڤێ كوردایه‌تیێ تالانكرن، گوند وێرانكرن، هند ل هه‌ڤلێر و دهوك مشه‌خت كرن و هند ل سوله‌یمانیێ. پشتی ڤێ هه‌می وێرانیێ گوتن ئه‌مێ ده‌وله‌تێ راگه‌هینن، ئه‌مێ ببین سپارتاكوس و هه‌می جوهانێ له‌رزین، ئه‌م دێ داخوازا ده‌وله‌تێ كین دا موچه‌ وه‌ بده‌ستخین. بكورتی و بكورمانجی دبێژن لاوێ مه‌ چو وه‌غه‌رێ ڤه‌گه‌را ……. به‌رێ.
پرسه‌ك بو هه‌ركه‌سێ ڤی بابه‌تی بخوینیت، گه‌لو ره‌وشا مه‌ یا ئه‌ڤرو باشتره‌ ژ ره‌وشامه‌ تیرمه‌ها ١٩٦٠؟؟؟؟؟؟؟

‎لدور مالا مه‌

Check Also

نه‌ بو بریارا دادگه‌ها ده‌ستوریا وه‌لاتێ بێ ده‌ستور

د.شه‌عبان مزوری بێگومان هه‌ركه‌سێ نڤیسینێن من خوه‌ندین یانژی هنده‌ك پروگرامێت تیڤی كو به‌شداربوینه‌ لڤان سالێن …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.