ئەو بەربەستێن کو دبنە سەدەمێ کولەکرنا ژنان ل باشور و سەرھلدانا ژنان ل رۆژئاڤا

هێلان چیا

ھەر دەما ئەم دیروکێ دخوینن یان دنڤیسین دبە ھن شاشتیێن وێ یێن دیروکی ھەبن و سەدی سەد ژی راست نەبن ژبەر کو تو کەسەک ژ مە بەریا پێنچ ھزار ساڵان نەژیایە،ھەر یەک ژ ئالیێ خوە ھن زانیاریان یان ژی بەڵگەیێن دیروکی کوم ڤە دکەن و تێخن ناڤا روپەلێن دیروکی، هەنەژی ژ بوی بەرژەوەندا خوە و ئالیێ خوە دیروک وەکە خوە خستیا سەر لاپەران ژبەر ڤێ ژی لسەر مە پێویستە بزانبین ھەیا کو ئیرو کێ کەد دایە و کی ئیرو وێ کەدێ دخۆە.دەما کو مروڤ ژبوو ڤێ مژارێ سەرنڤیسا خۆە دگرە دەست،مروڤ ب بێدەنگی و ھزرێن کوور و دوور دکەڤە ناڤا رێیێن دیروکا پێنچ ھەزار سالان.من لێگەرینەک کر لسەر ژن بوونا خوە ل روژھەلاتا ناڤین،ئەز گەھشتم وێ زانابونێ کو بەرسڤا ڤان پرسان و پرسگرێکان دناڤا فەلسەفەیا رێبەر ئوجەلان دە ڤەشارتینە.

رێبەر ئوجەلان دبێژە: ژ مروڤاتیێ رە پێنچ ھەزار سالان دایکاتیێ بکە،تشتێن پێویست ب ئافرینە،د داویێ دە ب بە بەندە(ئەبد).دجیھانا خوەداوەندان دە ب زانابون ئافرینەریێ بکە،پشترە وەکە پارچەک پاچە وەرە بکارئینان.ھەموو مەزناھیان ئاڤا بکە،د داویێ دە بچوک ب بە.ھونەر،ئافرینەریێ ژ تەڤا مروڤاتیێ رە ب ئافرینە،پشترە برچی ب مینە.ھەر جھی بکە خانی،پشترە بێ وار ب مینە.ب بە مومەک و ھەر کەسی رونی بکە،پشترە ژ تاریاتیێ خلاس نەبە.دەنگ و موزیک و ھەلبەستان ژ ھەرکەسی رە ئاڤا بکە،پشترە ب کەڤە رەوشا ڵاڵان.ژ ھەر کەسی رە گوند و باژار ئاڤا بکە،پشترە بلا پێویستیا تە ب پارچەک ئەردی بە.بەلێ،روژھەلاتا ناڤین ناڤێ وێ ناکوکی و دراماتیکیا مەزنە.گەلو چما ئەڤین بوو خولی و دناڤ ڤێ ناکوکیێ دە ڤەشارتی مایە؟ھەروەھا ب ڤان نرخان مەزن ب بە،پشترە ب بە چنە.لێ تەنێ شەوتاندن دکارە ڤێ راستیێ پاقژ بکە.خوەدا و خوەداوەندێن یەکەم ب ئافرینە،پشترە ب کەڤە رەوشەک رەزیل و کەتی.لێ تەنێ شەوتاندن دکارە ژن و مێرێن کو کەتینە ڤێ رەوشێ پاقژ بکە.بەلێ راستە ژن یا تراژدیک ژی ئەڤە.
ب ڤان گوتنێن رێبەر ئوجەلان مروڤ دکارە بگەھە وان بەرسڤان یێن کو ھەیا نھا پرسیار و پرسگرێک،دگەھە زانابونا کو ژن ل کو و چەوا وندا کریە.ھەروەھا مروڤ دبینە کو راستیا ژن دیروکێ دە نە ئەوە کو مروڤ نھا دبینە.راستی،ب گەلەک حیلە و فێل بازیێن بەروڤاژی بویە.ژیان ل گور ئافرێنەری و بەرھەمداریێ نا،بەلکو ل گور بەرژەوەندین دەسھەلاتداریا مێر ھاتیە سەر وبن کرن.

ھەروەھا ئەڤ پێنچ ھزار سالن کو پەرگالا دەستھەلاتداریێ بسەر ژنێ کری ئەڤە،ناکوکیێن کوور خستن ناڤبەرا وێ،جڤاکا وێ و خوەزایێ،دخوازن ژ ھەڤ دوور بکەن،خستن ناڤا تەجریدەک بێ داوی دە،سال بوو سال ژنێن کو شیار نەبن و خوە و دیروکا خوە ناس نەکەن،ھزر د ناسنامە یا خوەدە نەکەن،دبن کولەدارێن ڤێ پەرگالا دەستھەلاتداریێ،تایبەت ل باشورێ کوردستانێ کو ب ڤان ھەردوو پەرگالان ژن خستن و ھەموو ژیانا وان کر دبەرژەوەندیا خوەدە.مینا ژن ھەیا نھا نزانە ئەو ئازادیا دناڤا ڤان ھەردوو پەرگالان دە دەرباس دکەن ئازادیەکا بێ بنەمایە و یا پوچە،ئەڤ ئازادی وان دکە قوربانیێن سەرەکیێن پەرگالێ،بێ پەروەردەییا ل باشورێ کوردستانێ دمەشیت،ھەر ژ زاروکاتیێ زارویێن مێ یان دخن ناڤا کاپیتەلیستێ یان ژی ئالاڤەک ژ کارکەفتی.د سەرێ ھن مروڤان دە ناسنامە واتە بچن ژ دەرڤەی وەلاتێ خۆە ب ئازادی ژ ھەرکەسی رە بێژە ئەڤ ناسنامەیا منە ئەز کوردم،نەخێر دەستپێکێ دڤێ تو ل دیروکا مروڤاتی و نەتەوەیا وێ ناسنامەیێ بگەری،ھەیا نھا ناسنامەیا مە یا دەستێن دوژمن دە ب زمانێ دوژمن ب ئولێ دوژمن ب پەرگالێن دەستھەلاتداریێ ب سەرنڤیسا دوژمن ھاتینە دروست کرن،و ھەیا نھا دخوازن ئەڤ ناسنامە ژی ب رێیێن دەستھەلاتداریێ و پەرگالەکا ژ یا دوژمن چەوت تر ب دەست بخن.

گەلێ کورد ل باشور تایبەت ژن ھینا د خەونان دە ژیان دکە و روژ ب روژ وان خەونان ژی ژ دەست ددە،زمان ئاخ وەلات گەل،تو تشتەک ئێدی خەم نینە تەنێ گیرفانا تژی بە و ھەر روژ ب ھێجەتا ناموسێ ژنێ ب کوژن ئەڤ شەرەف و ناموسە،شەنگال کەرکوک و خورماتوو ب مەسەلەیێن سیاسەتا وان یا مینا کەرێ ب لنگەکی ڤە ھاتن ژ دەست دان،خوینا ب سەدان شەھیدان د بەر ئاڤ دا چوو ب ھەزارا ژن زارو پیر ھاتن رەڤاندن قەتل کرن روی ب روی چیروکێن تراژدیک بون..ھتد،لێ بێ کو ئەو مروڤ وەرن دادگەھ کرن ب ئازادی دناڤا گەل دە دگەرن،ئەڤ ژی ژ سیستەما وان یا نە دیموقراتک دروست بوو ژ رەگەزپەرستی،کەساتی پەرستی،ئول پەرستی،دراڤ پەرستی…ژنان ژی خۆە کڕ کریە یێن کو پەرەیان وەردگرن ژ پەرلەمانی و ڤیلەیان لسەر خوینا شەھیدان ئاڤا دکەن،بێ کو خوە ب خوەدیێن سەدان دەنگێن ڤی گەلی ببین کو وان ھەلبژارت بوون کو روژەک وەکا ئیرو بەرگریێ ژ مافێ وان بکە.ھن ژی بوینە خزمەتکارێن دەستھەلاتا مالباتی،یێن مایی ژی بوینە بەندە(ئەبد)،ب شەڤ و روژ دەستێن خوە بلند دکەن و سەرێ خوە د دانن سەر جێھنڤێشکێ،و داخوازتی و ھەوارێن خوە دگەھینن خوەدێ،بێ کو ھزر بکەن کو خوەدێ ئەو شاندنە کو ئەو خوە ب رێڤە ببەن،بێ ھزرا خوە گوھارتنێ بکەن یان ل بەرخوە بدەن یان سەرھلدەن.ئەڤ حەفتێ سالن نەکارینە حەزکرنا ئاخ و وەلات د دلێ وان دە بچینن،یان ژنان بکەن ژنێن ئەکادمی ببن خوەدی ھێز ئێدولوژی فەلسەفە،یێن ھەیین ژی ب تبلان تێن ھەلبژارتن هەرکو دچە ژنێ مژولی پرسێن جەسەدی و جوانکاریێ دکەن.د ڤان ساڵان دە تشتێ ژن لسەر کاردکەن و پێشکەفتنێ دبینن و تام ئازاد تێدە تایبەت ئەو ژنێن بێ خواندنەکا فەلسەفی یان خوەدی ئێدولوژی ئەوە دڤێ خوەشک و بەدەو و بناڤ و دەنگ بیت ب چ رەنگ بە،ھەیا کو بکاریت د جیھانا ئیرو دە خوە خوەدی بکە و ژیانەک بەختەوەر و خوەش ژین بکەت.روژەڤا خوە تام خستیە بەر جوانکاریان(MakeUp)و نشتەگەریێن جوانیێ و مودێلێن جلوبەرگان و ب ناڤودەنگیا پوچ و چاڤ لێکرنێ و بکارئینانا وێژەیا دوژمنان پێتر ژ یا وەڵاتێ خوە.تایبەت ئەڤێن ل زانینگەھا دخوین،زانینگەھ کریە ھوڵێن خوە نیشاندانا ستایل و مودێلان.ل ڤر ژی ژن یەکەم جار خوەزاییا خوە سەختە دکە،دووەم ژن دکەڤە دبەرژەوەندا کاپیتەلیزمێ دە،سێیەم ژی دبە کولەیا جڤاکەک کو ژنێ ب جەسەد ناس دکەن و ئاڵاڤەک سێکسی،دیسان ژنێ تێخن بن باندورا ئەو گەلێن دوژمنێن گەلێ کورد.ئەو جڤاکێ نھا دخوازیت تو مژویلی ڤان کاران ببی کو توجاری تو نەببی خوەدی زانست و زانین و فەلسەفە و مروڤەک جودا ژ وان و داخوازا ماف و خەباتێن پێشەنگتیا خوە نەکەی،شیار نەببی ژ وێ خەوا ب ھزاران ساڵە کەتی تێدە،مینا سومور دیمون دبێژە کو جڤاک ژ ژنێ دخوازیت ببیت ئالاڤەک سێکسی،ئەو مودێل(ستایل)ێن دەرکەتین کو ژن خزمەتا وان دە ھاتیە نە وسایە کو ژنەک سەربەخوو نیشان بدەن بەلکو بەروڤاژی ئارمانج ژ وێ یەکێ ژنێ بکەنە نێچێر و رادەستی مێران بکەن.ئەو پەروەردە و بێ سیستەمیا ل باشور ھاتیە مەشاندن کو ئەم دبێژن یا لەنگە گەر ئەم هنەکێ ل جڤاکا خوە مێزە بکەین چەندە ها ژنا دەم و جاڤێن خوە و زمانێ خوە مینا یێن وان ئەکتەر و کەسایەتیێن دەولەتێن داگیر کەر کریە مینا ترکیا کو نها دخازن ئەو خوەزا و زمان و چاندێ هەی ژی ژ مە بستینن دیسان گەر ئیرو ئەم بنێرین چەندها خورت جوانێن مە بەرێ خوە ددەن ژ دەرڤەی وەلات و یێن مایی ژی دئاگرێ دوژەھێ دا تێن شەوتاندن.

لێ گەر ئەم ل سەرھلدانا ژنێن روژئاڤا ب نێرین ببینن،بەروڤاژیا وێ یا ل باشورێ کوردستانێ ئەم دبینن.کو خوە کرینە پێشەنگ زارو جوان پیر،تەڤ تەڤلی سەرھلدانێن نەتەوی و مروڤاتی خوەزایی بوینە،پەرگالەکا خوەسەرا دیموقراتیک و رێکخستن د هەشت ساڵان دە ئینا ھولێ.گەلەکی ب یەکەتی و رێکخستن ب پەروەردەیێن دیموقراتیک ئاڤاکرن.دناڤا جڤاک دە تەڤ زاینگەھ و ئەکادمیێن خوە ناسکرن ب چاند و خوەزا و دیروک و وێژەیی ڤە ھاتن دروستکرن،ھەموو خەفکێن دوژمنێن ژ دەرڤە و ناڤخۆە ب دەرفەت زانین،و دبەرژەوەندا خۆە و گەلێ خوەدە ب کارئینان،نەبون ھەدەفێن دوژمنی.ھەر ژ زاروکاتیێ تەڤلی رێکخستن و ئەکادمیێن نەتەوی دبن.ھەیا دبن جوان ب رح و خوینا خوە پاراستنا ئاخ و گەلێ خوە دکەن، میناک ژی ئەوە ژن ل روژ ئاڤا بوینە خوەدی هێزەک سەربازی سیاسی مەدەنی و پێشەنگاتیێ دکەن د هەموو ئالیەکی دە ڤان ژنان قەت حەزێن جوانکاری و جەسەدی زنجیرێن درامایی وخۆە نمایشکرنێ نینن،بەلکو روژ بوو روژ پێتر خوە پێشتێخن دئالیێن لوژیکی دە.ئەوێن حەزا وان کارێن جوانکاریێ ژی بن د ھەر چرکەیەکا نەخوەش دە یا خوەش دا ل کێلەکا نەتەوە و دیروکا خۆەنە.ناڤێن خۆە د دیروکێ دە ب زێری خەملاندن مینا ئارین و ئاڤێستا،مینا بێریڤان و بارینان….کو مروڤ نکارە پەسنا خەباتا وان بکە،ئێدی مروڤ دکارە خۆە د فەلسەفە و ھێزا ڤان ژنان دە شیار بکە و ب بە خوەدی ھێزەک پولاینی،گەرەک نە ببن خوەدی ئەو ژیانا خۆەش و بەدەو لێ وان ئەو ھزر کریە و خواندیە دزانن کا چەوا وێ زارویێن خۆە ئازاد بکەن،کو نەڤیێن وان ببن خوەدی ژیانەک پر ب بھا دیموقراتیک و رومەت کو ب دیروکەک ژ خوینێ ھاتی نڤیساندن ژین بکەن ئەڤین بکەن…

 

 

‎لدور مالا مه‌

Check Also

خوه‌دێ لته‌‌ بده‌ت یان لوانا؟

د.شه‌عبان مزوری گه‌له‌ك جاران من گوتیه‌ بموخابنیڤه‌ كو بریارده‌رێن كورد لباشورێ وه‌لات نه‌ ئارمانج نه‌ …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.