خوه‌لیا نه‌جه‌رباندی باشتره‌ ژ زێرێ جه‌رباندی؟؟؟؟

د. شه‌عبان مزوری
وه‌سا دیاره‌ هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ عیراقێ دێ دوه‌ختێ خوه‌دا هێن ئه‌نجام دان، تێشتێ بالكێش جودایا ڤان هه‌لبژارتنا ژ هه‌مو هه‌لبژارتنێن ده‌ر‌باسبوی ئه‌وه‌ كو پرانیا خه‌لكێ عیراقێ گه‌هشتیه‌ وێ باوه‌رێ كو هه‌مو هێز و لایه‌نێن دناڤا ده‌ستهه‌لاتا بریارده‌ردا تالانچی، دز و دره‌وینن، هه‌می خه‌مخوه‌ریا وان قورتالكرنا سه‌رمایێ بتالان و دزیێ كومكری، كوچك و ته‌لارێن وان ژوان را بمینیت. پرس ئه‌وه‌ گه‌لو ئه‌ڤ خالا هه‌ڤپشك سه‌رتاسه‌ری عیراقێ دێ گوهارتنه‌ك بنه‌ره‌تی بخوه‌را ئینیت یان نه‌؟ چه‌ند ژڤان بچمێن كرێت كو ئه‌ڤه‌ هنده‌ ساله‌ ئه‌م دبینین دێ به‌رزه‌بن و كه‌فتنه‌ سه‌لكا تاوانباران لبه‌ر دادگه‌ها.
عیراق وه‌ك ئه‌م هه‌می دزانین ژ موزاییكه‌ك پێك هاتیه‌ لێ ئه‌كته‌ر یانژی پێكهاتێن سه‌ره‌كی هه‌نه‌ كورد، عه‌ره‌بێن سوننه‌ و عه‌ره‌بێن شیعه‌. بره‌نگه‌ك گشتی لبه‌رده‌وامیا مێژویا عیراقێ ئه‌ڤ هه‌رسێ پێكهاته‌نه‌ كو كارڤه‌دانێن یه‌ك ژوان ره‌وشا عیراقێ دگهوره‌. هه‌ر ژ دوروست بونا عیراقێ عه‌ره‌بێن شیعه‌ خوه‌ بمه‌غدور زانین چونكه‌ ده‌ستهه‌لات كه‌فت ده‌ستێ سوننا هه‌رچه‌نده‌ هه‌ژمارا وان زۆرتره‌، كوردا خوه‌ بمه‌غدور زانی چونكه‌ وه‌لاتێ وان هات پارچه‌كرن و به‌شه‌ك ژوان به‌ره‌ڤاژی داخوازیا گه‌لێ كورد هات گرێدان بده‌وله‌تا عراقێ ڤه‌. ئه‌ڤێ یه‌كێ واكر كو كورد و عه‌ره‌بێن شیعه‌ بكه‌ڤنه‌ یه‌ك ئالی هه‌مبه‌ر عه‌ره‌بێن سوننه‌، ئه‌م دكارن ژبه‌ر نه‌یارێ هه‌ڤپشك كوردو و عه‌ره‌بێن شیعه‌ دوست بون تا ده‌مه‌ك نه‌ زۆر درێژ پشتی روخاندنا رژێما سه‌ددام حوسه‌ین لسه‌ر ده‌ستێ ئه‌مریكا.
بهاتنا عه‌ره‌بێن شیعه‌ بو سه‌رده‌ستهه‌لاتێ و بوانرا به‌شه‌ك ژ ده‌ستهه‌لاتێ كه‌فت ده‌ستێ كوردان، عه‌ره‌بێن سوننه‌ هه‌ست بمه‌غدور بونێ كرن، ئه‌گه‌ر مروڤ بسه‌رڤه‌ ته‌ماشه‌كه‌ت دبه‌ وه‌ك عه‌ره‌به‌ك سوننی وێ هزرێ بكه‌ت، چونكی به‌راورد ب ده‌ستهه‌لاتێن وان به‌رێ هه‌ین پر سنورداربون لێ ئه‌گه‌ر كویر ته‌ماشا كه‌ین دێ بینین لگۆر قه‌وارا خوه‌ عه‌ره‌بێن سوننی ژ ده‌ستهه‌لاتێ نه‌هاتن بێپاركرن. ئه‌ڤێ هه‌ستێ واكر كو عه‌ره‌بێن سوننه‌ بئاسانی بهێن بكارئینان ژلایێ هنده‌ل وه‌لاتێن هه‌رێمیڤه‌ و هه‌رێمێن سوننا بونه‌ بیڤێن جه‌نگێ و سه‌رئه‌نجام هه‌رێمێن وان وێران بون.
كورد و عه‌ره‌بێن شیعه‌ وه‌ك سه‌ركه‌فتی ره‌فتار دكرن و ئه‌ڤه‌ ره‌وشته‌ك ره‌وایه‌ چونكی هه‌ردو لا بده‌ها سالا لهیڤیا رۆژه‌ك وا بون. هه‌رچه‌نده‌ بو پتر ژ ١٠ سالان پشتی روخاندنا سه‌ددام پرانیا هه‌رێمێن كورد و شیعه‌ عه‌ره‌ب نشین دئارام بون لێ خه‌لكێ ڤان هه‌ردو هه‌رێما ژ خزمه‌تگوزاریێن بنگه‌هی بێپارمان. قوتابخانێن ده‌وله‌تێ بێسه‌خبێر مان و یێن تایبه‌ت به‌لاڤ دبون، ئاڤ و كاره‌با دوروست نه‌بو، كه‌رتێ ته‌ندوروستی ته‌مامی به‌ره‌ف مرن دچو و نه‌خوه‌شخانێن تایبه‌ت به‌لاڤ دبون. یاسا ته‌نها بو چینا هه‌ژار ما. به‌رپرسێن كورد و عه‌ره‌بێن شیعه‌ ته‌نها مژولی تالانكرنا خه‌لكێ خوه‌ بون. سه‌ركردێن عه‌ره‌بێن شیعه‌ دگوتن خه‌لكێ خوه‌ مه‌ هون ژ زولم و زۆرداریا سوننا قورتالكرن ڤێجا بكه‌یفا خوه‌ ئازاد هون دكارن خوه‌ ڤه‌قوتن بو حوسه‌ین، پێخاس بێی كه‌س رێ لوه‌ بگره‌ ژ هه‌ر ده‌را عیراقێ هون دكارن هه‌یا كه‌ربه‌لا بازده‌ن، بكورتی گوتن هه‌می رۆژه‌ك عاشورایه‌ و هه‌می جهه‌ك كه‌ربه‌لایه‌، شوینا وه‌لاتی ئاڤاكن ماسترین حوسه‌ینی بو خوه‌ ڤه‌قوتانێ دوروستكرن. هه‌مبه‌ر ڤێ سه‌روكێن كوردا لبن ناڤێ شوره‌ش و خه‌باتێ نه‌ ته‌نها وه‌لات تالانكر به‌لكو خه‌لكێ ویژی دوت و قه‌رزداركر. شوینا ده‌وله‌تێ موچه‌ كره‌ ئارمانج، شوینا كه‌ركوك، شنگال، خانه‌قین….هتد ئه‌ڤرۆ یێت كه‌فتینه‌ به‌رخوه‌دانا موختاریا به‌شه‌ك ژ حوكمێ زاتی.
ئه‌ڤ پێداچونه‌ هه‌رچه‌نده‌ كورته‌ لێ ئاشكرا دكه‌ت كو ئه‌وێن ژێرا دبێژن ئه‌ڤرۆ سه‌روك و رێبه‌رێن ڤان هه‌رسێ پێكهاتا نه‌ پترن ژ كومه‌ك تالانكه‌ر، بێره‌وشت، نه‌خوه‌نده‌ڤان، دره‌وین، دز. له‌وما بانگه‌وازا من بو ته‌ڤایا خه‌لكێ عیراقێ ده‌نگێ خوه‌ نه‌ده‌نه‌ كه‌سێن ئه‌ڤرۆ بریار ده‌ست ل عیراقێ ژ زاخو هه‌یا فاو، بكورتی پیشترین خوه‌لیا نه‌جه‌رباندی باشتره‌ ژ زێرێ ئه‌ڤرۆ جه‌رباندی.

‎لدور مالا مه‌

Check Also

ژ یه‌ك داگیركه‌ر بون سێ و هه‌ربژی سه‌روك

د. شه‌عبان مزوری ستوكهۆلم له‌شكه‌ركێشیا ده‌وله‌تا داگیركه‌را تورك بو ناڤ هینده‌ك ده‌ڤه‌رێن دن ژ باشورێ …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.