كرێتكرن و هه‌تككرنا بادینا هه‌یا كه‌نگی

د. شه‌عبان مزوری
دده‌مه‌كیدا كو هه‌ركه‌سێ من ناسدكه‌ت و بدرێژیا ژیانا خوه‌ ئه‌ز دژی په‌یڤا سوران و بادینان بویمه‌ چونكه‌ بو من ئه‌ڤه‌ ته‌نها به‌رهه‌مێ ئه‌وا ژێرا دبێژن شوره‌شا ئه‌یلولێ یه‌. بموخابنیڤه‌ دبێژن ئه‌ڤ كه‌سانه‌ سه‌ركه‌فتی بون بسه‌پاندنا ڤان ناڤێن هه‌رێمی كو گه‌لو و خاكا مه‌ پارچه‌ دكه‌. ده‌ما ڤێ نڤیسینێ دكه‌م دبینم پرانی ئه‌گه‌ر نه‌ هه‌می باژێر و باژاروكێن هه‌رێما سوران ل باشورێ وه‌لات بجوشه‌ك مه‌زن ژبو پشته‌ڤانیا به‌رخوه‌دانا سه‌رده‌مێ لعه‌فرینێ لسه‌ر جادانه‌ ب دروشم و خوه‌پیشاندانا، پرانیا ته‌له‌ڤزیونا راسته‌وخوه‌ وه‌شانا ژناڤا خوه‌پیشاندانا رومال دكه‌ن.
كێر گه‌هشته‌ هه‌ستی
ئه‌ز بخوه‌ وه‌ك كه‌سه‌ك كو تێم ناسكرن بادینی ئه‌ڤرو هه‌ستدكه‌م ده‌ڤه‌را بادینان تازه‌ تێت ئه‌نفالكرن، تازه‌ بادینا بویه‌ زیندانه‌ك مه‌زن، ٢٧ ساله‌ روژانه‌ خه‌لكێ وێ بزانین تێت كرێتكرن، هه‌تككرن، كویله‌كرن و دور خستن ژ هه‌می ره‌وشتێن مروڤاتی به‌ری نیشتیمانی و نه‌ته‌وه‌یی. خه‌لكێ بادینا بهه‌می مێژویا خوه‌ دهاتن ناسكرن كو كه‌سێن دلسۆزێ گه‌ل و وه‌لاتێ خوه‌نه‌، به‌شداری بوینه‌ دهه‌می سه‌رهلدان و به‌رخودانێن نه‌ته‌وی و نیشتیمانی دا‌، ئه‌گه‌ر ته‌نها باشور بگرین ژ شه‌نگال هه‌یا خانه‌قین بخوینا خه‌لكێ بادینا هاتیه‌ خه‌ملاندن، بده‌ها هزارا خه‌لكێ بادینا بناڤێ سه‌ركرده‌، سه‌رهه‌لدان، باژار و هه‌رێمێن جودایێن كوردستانێ هاتینه‌ ناڤكرن. ئه‌ڤه‌ هه‌می وێ یه‌كێ‌ دسه‌لمینیت كو خه‌لكێ بادینا هه‌ڤ شادی و هه‌ڤ خه‌مێن نه‌ته‌وا خوه‌ بوینه‌ هه‌یا به‌ری ڤێ ده‌ستهه‌لاتا دز و تالانكه‌را ئه‌ڤرۆ ل بادینا.
كارێ من بخوه‌ بكه‌سێ نینه‌ لێ ژدل شه‌رم دكه‌م ده‌ركه‌ڤم ناڤ كورداندا و بێژم ژ بادینا مه‌، ژوێ هه‌رێمێ مه‌ كو هنده‌ك خه‌لكه‌ وێ بشانازی ئالا توركا دخسته‌ دبه‌ر شویتكا خوه‌را و لپێشیا تانكێن توركا سه‌ما دكر سالا ١٩٩٢، په‌نابه‌ڕه‌ن كوردێن باكور نه‌چار كرن ژ بنیا ئه‌تروش په‌نا بو سه‌ددام ببه‌ن لسالا ١٩٩٦ و لبوهارا ٢٠١٤ خوه‌ بێ ده‌نگ و كوره‌ بكه‌ن لهه‌مبه‌ر لێدانا خه‌نده‌كا لسه‌ر سنورێ رۆژئاڤا. نمونه‌ زۆرن و هه‌می ژ یه‌ك سه‌روكانینه‌.
سه‌یره‌ بخوه‌ نوزانم له‌شێ‌ ژیان تێدا بیت لبادینا ئه‌ڤرۆ چ هه‌ست دكه‌ت، گه‌لو دبه‌ ئه‌ڤ خه‌لكه‌ هاتبیت به‌نج كرن و هه‌ستێ بكێرا نه‌كه‌ت كو له‌شێ وی دكه‌لێشن. سه‌یره‌ خه‌لكێ بادینا چه‌وا هون دكارن د مالێن خوه‌دا رونن و لبازارا وه‌ك مه‌نده‌هوشا بگه‌رن، ده‌ما هه‌رێما سوران هه‌می ئه‌ڤرۆ لده‌رڤه‌یه‌، لسه‌ر جادایه‌، ل مه‌یدانایه‌، خوه‌پیشاندادكه‌، ژبو عه‌فرینێ هاریكاریا كومدكه‌، بانگه‌وازا پشتگیریێ دكه‌ و هه‌می دبێژن هه‌ر ده‌ر عه‌فرینه‌ و هه‌ر ده‌ر به‌رخوه‌دانه‌. كوردێن ل هه‌مو جهه‌كێ لێ هه‌ین ل جیهانێ لسه‌ر پێنه‌ ژ ده‌رڤه‌ی خه‌لكێ بادینا.
پێش چه‌ند رۆژا هنده‌ك كه‌سان بناڤێ رێكخراوێن سڤیل و كه‌ساتیێن مرۆڤ دوست و نه‌ته‌وی گازنده‌ دكرن لسه‌ر هندێ كو ده‌ستهه‌لاتدارێن دهوك رێك نه‌دایه‌ وان هاریكاریێ بو عه‌فرین كومكه‌ن، لڤێره‌ ئه‌ز دیسان خوه‌ نه‌چار دبینم ئه‌وا دهزرا مندا دانم سه‌ر به‌ركێ، شوینا ئه‌م هنده‌ك ژ خه‌ما هنده‌كێن دن نه‌خوه‌ش و پوسیده‌ بین بلا ئه‌و بخوه‌ نه‌خوه‌ش بن. لبادینا تشته‌ك نینه‌ بناڤێ رێكخستنێن سڤیل، خه‌لكێ وان به‌شه‌ك پاراستنن ژبو پێزانینا بده‌ن جهێن په‌یوه‌ندیدار لسه‌ر كه‌سێن ئنیه‌تا ره‌ڤێ هه‌بیت ژ ره‌فێن كویلا، به‌شێ دن دوكاندارن لژێر ناڤ و مافێن جودا بژێوا ژیانا خوه‌ په‌یدادكه‌ن، هه‌ر رێكخراوه‌ك ژ ڤان رێكخراوا ئه‌گه‌ر هنده‌ك پارا بده‌یێ نابێژیت نه‌، نابێژیت پێویسته‌ هنده‌ك لایه‌نێن میری ئاگاداركه‌ی. لێ بو عه‌فرینێ ده‌ستورا میری پێویسته‌. بو ڤان كه‌س و رێكخراوا دبێژم عه‌فرین وه‌ك ل بادینا دبێژن بوه‌ریسێ وه‌ نه‌چوینه‌ دارا، عه‌فرینیا پێویستی بهاریكاریا وه‌نینه‌ به‌شه‌ك ژبه‌ر خوه‌دانا عه‌فرین رزگاركرنا وه‌یه‌ ژ كویله‌تیێ. هیڤودارم هون هاریكاریا خوه‌ بكه‌ن و بڤی ره‌نگی نه‌ ته‌نها بارێ عه‌فرینێ دێ سڤك كه‌ن به‌لكو باڕێ عه‌فرینا دێ سڤك بیت. پشتی ئه‌ڤرۆ بلا كه‌س لبادینا باسا رێكخراوێت سڤیل نه‌كه‌ت، بلا باسا مرۆڤ دوست، نیشتیمان و نه‌ته‌وه‌ په‌روه‌را نه‌كه‌ت.
بو خه‌لكێ بادینا دبێژم، مروڤی سه‌ر نینه‌ ژبو لگه‌ل لنگا هه‌ڤركیێ بكه‌ت كانێ كویژان شورتره‌. مه‌زنا یێ گوتی هه‌ر به‌ر لجهێ خوه‌ بقه‌دره‌، له‌وما سه‌رێ بلند نه‌یێت راگرتن بلا لسه‌ر ملا بێته‌ فراندن. چوك نه‌ ژبونا چه‌ماندنێ لهه‌مبه‌ر دكتاتورا هاتینه‌ به‌لكو ژبو خوه‌ بلندكرنێ سه‌ر كوپكێن چیا، ژبو بازدانێ به‌ره‌و پێش ژبو نه‌ هه‌رده‌م په‌یام وه‌رگربی به‌لكو گه‌له‌ك جاران په‌یامێ راگه‌هینی. لدوماهیكی دبێژم نه‌فره‌ت ل كویلا بیت پێشی دكتاتورا.

‎لدور مالا مه‌

Check Also

هه‌یا ته‌ پێغه‌مبه‌ر هه‌بیت ئازاد نابی

د.شه‌عبان مزوری پرسا كوله‌تی و ئازادی یه‌كه‌ ژ پرسێن هه‌ره‌ زۆر ئاخفتن و نڤیسین لسه‌ر …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.