سه‌رشوری یان مروڤاتی

د. شه‌عبان مزوری
سه‌ره‌رای ره‌وشا دژوارا خه‌لكێ مه‌ بگشتی تێدا ده‌رباس دبه‌ و بتایبه‌تی ل عه‌فرینێ ئه‌ز خوه‌ نه‌چار دبینم كو لسه‌ر بابه‌تی راوه‌ستێم كو ڤان رۆژا چه‌ند جار كه‌فتینه‌ رۆژه‌ڤێ، بباوه‌ریا ره‌وشا كو ئه‌ڤرۆ ئه‌م تێدا ده‌رباس دبین سه‌رئه‌نجاما هه‌مان ره‌وشتا مه‌یا سه‌رشوریه‌ لژێر ناڤێ مروڤاتی. ڤان روژێن ده‌رباسبوی چه‌ند رویدان ل هه‌ولێر چێبون كو تێن ناڤكرن ب كرێتكرن و ده‌ستدرێژی لسه‌ر هنده‌ك عه‌ره‌با و توركمانا.
بو من وه‌ك تاكه‌ كه‌س ئه‌ڤ رویدانه‌ بهیچ ره‌نگی هه‌یا جهێ ئاخفتن لسه‌ركرنێ نینه‌. چونكی كارێن هوسا رۆژانه‌ ده‌رباس دبن ل گه‌له‌ك باژار و وه‌لاتا. یه‌كه‌مین تشت من دڤێت ئاماژه‌ پێ بكه‌م كو راگه‌هاندنا مه‌ كوردا پێچه‌وانه‌ی هه‌می راگه‌هاندنێن جیهانێ كار و كه‌سپێ وێ بویه‌ كرێتكرن و لێدانا گه‌لێ كورد و بتایبه‌تی لباشور و پاشین لهه‌می كوردستانێ، بگشتی هه‌می كوردان لهه‌ر ده‌ڤه‌را كورد لێ هه‌ین. ده‌وله‌ت سه‌رێ فه‌یسبوكێ ئه‌م هه‌می تاراد‌ده‌كێ بوینه‌ خوه‌دان راگه‌هاندن، بوچونێن خوه‌ لسه‌ر گه‌له‌ك بابه‌ت و رویدانا به‌لاڤ دكه‌ین. دڤێت بتایبه‌تی ته‌له‌ڤزیون بهیچ شێوه‌ لسه‌ر ڤان بابه‌تا نه‌ ئاخڤن و بوخوه‌ نه‌كه‌نه‌ كه‌رستێ راگه‌هاندنێ.
لایه‌نه‌كێ دن یێ ڤێ پرسه‌ لسه‌ر كه‌سێن به‌رپرسه‌ كو ڤان رویدانا هنده‌ مه‌زن دكه‌ن و پیته‌ پێ دده‌ن لبن ناڤێ پاراستنا برایه‌تیا گه‌لان ده‌ما كێشه‌ك لناڤبه‌را كورده‌كی ئو كه‌سه‌ك ژ نه‌ته‌وه‌ك دن ده‌ردكه‌ڤیت، كورد هه‌رده‌م تاوان باره، خه‌لكێ دئێشینه‌، بێرێزیێ ب خه‌لكێ دن دكه‌ت. نه‌وزاد هادی و پارتا وی بوچی بێ ده‌نگ بون و بێ ده‌نگن هه‌مبه‌ر كوشتن و تالانكرنا خه‌لكێ كورد ل باژارێن جودایێن عیراقێ. ته‌نها بو بیرئانینا نه‌وزاد هادی و پارتا وی دبێژم بسه‌دان كورد ل باژێرێ موسل لسه‌ر ناسناما نه‌ته‌وی هاتن تروركرن، باژێرێ موسل لژێر سیاسه‌تا حه‌كیمانه‌یا پارتا نه‌وزاد هادی ژ كوردا هات ڤالاكرن، سه‌روك عه‌شیرێن وان عه‌ره‌بێن كوردێن مه‌ دكوشتن مێڤاندارێن خوه‌شتڤیێن دیوانخانا نه‌وزاد هادی و سه‌روكێ وی بون. مه‌نه‌دیت یه‌ك رۆژ یه‌ك سه‌روك عه‌شیر، سه‌روك پارت، سه‌روك رێكخراو یانژی به‌رپرسه‌ك میری ژ نه‌ته‌وا عه‌ره‌ب یه‌ك كاره‌ك دژی كوردا شه‌رمزاركربیت. تازه‌ لده‌مه‌كی ده‌وله‌ت سه‌رێ سیاسه‌تا ڤان پارتێن ده‌ستهه‌لاتدار روخانه‌ك ده‌رونی خه‌لكێ مه‌یێ باشور گرت پشتی ژ ده‌وله‌تێ داكه‌تن موچه‌ی، پشتی نیڤا خاكا كوردستانێ ژ ترسا حه‌شدا شه‌عبی به‌ردای و خه‌لكێ كورد یان بون ئێسیرێن عه‌ره‌با یانژی ملك و مالێن خوه‌ هێلاین، نه‌وزاد هادی و ده‌ردورا وی دخوازن گه‌لێ كورد بره‌قس و سه‌ما پێشوازیا برایێن ویێن عه‌ره‌ب بكه‌ن،‌ كو بزانین ژبو برینداركرنا هه‌ست و ئازراندنا كه‌سێ كورد په‌یڤا حه‌شدا شه‌عبی ل هه‌ولێر دنڤیسن.
باشه‌ گه‌لو ئه‌وكرێتیێن حه‌شدا شه‌عبی بسه‌روك و سه‌ركردایه‌تیا پارتیا نه‌وزاد هادیكرین لسه‌ر ئیكرانێن تیڤیا و بده‌ها جاران ره‌وشته‌ك ته‌ندوروسته‌. كه‌س داخوازا لێبورینێ ژ كوردا ناكه‌ت لێ ده‌وله‌ت سه‌رێ خوه‌دانێن ڤان بوچونا ئه‌م ته‌نیا بكێر خولامینیا داگیركه‌رێن خوه‌ تێین. نه‌وزاد هادی ناما بو به‌سرا دشینه‌ و داخوازا لێبورینێ دكه‌، باشه‌ گه‌لو ڤی مروڤی مانه‌دڤیا ژ خوه‌ پرسكربا كانێ هه‌یا ئه‌ڤرۆ وی یان هه‌یا دگه‌هیته‌ سه‌روكێ به‌رێ یێ هه‌رێمێ چه‌ند لێبورین ژ عه‌ره‌با گه‌هشتینه‌ وان لسه‌ر كوشتن و تالانكرنا كوردان؟
بو هنده‌ك كه‌سێن دنڤیسن كو ئه‌ڤ كارێ ڤان گه‌نجا یانژی پیربال ئه‌نجامدای نه‌ ژ ره‌وشتا كوردانه‌، دویر ژ سیمایێن كوردی، بو وان دبێژم سه‌د ده‌ر سه‌د راسته‌ ئه‌گه‌ر ره‌وشت خولامینی بیت، سه‌رشوری بیت، ترسینوكی بیت …….هتد ژ پێناسا مروڤێ بێ ئیراده‌. بو ڤان كه‌سان دڤێت مروڤێ كورد هه‌رده‌م ملخویل و سه‌رشور بیت.‌ گه‌له‌ك بومه‌ لسه‌ر ره‌وشه‌نبیریا پێكڤه‌ ژیانێ دئاخڤن و دنڤیسن‌، ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك ژ پلانێته‌كا( كه‌وكه‌به‌ك) دی هاتبا، گوهداریا ڤان كه‌سان كربا یانژی به‌رهه‌مێ وان خوه‌ندبا دا بو وی‌ كورد ده‌ركه‌ڤن نازیترین نه‌ته‌وه‌‌یه‌، تالانكه‌ره‌، داگیركه‌ره‌، مروڤ كوژه‌……هتد. دگوتن كه‌ركوك باژێرێ براتیا گه‌لانه‌ بوچی ما باژارێن دن یێن دوژمنكاریێ نه‌. دبێژن كه‌ركوك نه‌ كوردیه‌ به‌س كوردستانیه‌ بدیتنا من لسه‌ر ڤێ گوتنێ دڤێت باوه‌رناما دوكتورا جاهلیێ بده‌نه‌ خوه‌دانێ وێ. لیستا براتی، لیستا خزماتی، لیستا هه‌ڤلنگی، لیستا هه‌ویاتی. نه‌مینن هون هه‌می، باشه‌ عه‌بادی بوچی ناڤێ پێشمه‌رگه‌ی نه‌ئینا، بوچی ناڤێ لیستا وی سه‌ركه‌فتنه‌. پارته‌ك ژ نه‌ته‌وا داگیركه‌ر ناڤه‌ك ژڤان ناڤێن هویچ و پیچ للیستێن خوه‌ كریه‌؟
به‌ره‌ی توركمانی یێن كو هنده‌ك زكێ وان ئێشای ژبه‌ر كو فه‌رهاد پیربال چه‌ند گوتنه‌ك گوتینه‌ دو كه‌سێن توركمان، بلا ڤان كه‌سان هه‌لویست به‌رامبه‌ر به‌را توركمانی وه‌رگسه‌رشوری یان مروڤاتیرتبا كو داگیركرنا عه‌فرینێ بره‌وا دبینن، ده‌ما ژ هه‌رێما كوردستانێ را دبێژن باكورێ عیراقێ د هه‌می راگه‌هاندنا خوه‌دا، ده‌ما ئالا توركا بلندكه‌ن. ڤان كه‌سا هزرا خوه‌ كریه‌ كو لباره‌گه‌یێن به‌ره‌یا توركمانی كو بپارێن مه‌ هاتین ئاڤاكرن ئالا هه‌رێما كوردستانا عیراقێ قه‌ده‌غه‌یه‌.
فه‌رهاد پیربال بدیتنا من پێچه‌وانه‌ی بوچونا پرانیا خه‌لكێ هیچ نه‌خوه‌شیه‌ك ده‌رونی نینه‌ لێ خوه‌ كره‌ قوربانی ژبو ئه‌و دبینیت بڤی ره‌نگی باشتر دكاریت په‌یاما خوه‌ بگه‌هینیت. گه‌له‌ك تشتێن پیربال ئازراندی ئه‌گه‌ر به‌ریا بیست سالا با، دا ببیست خۆله‌كا وه‌ك گه‌له‌كا ژناڤ به‌ن. پیربال نالبه‌ندی بو من ببیرتینه‌. نالبه‌ندی زۆر هوزان ڤه‌هاندن ب سروشتی، ئولی، نیشتیمانی و نه‌ته‌وێ لێ كه‌سێ گوهداری نه‌كر و ناڤێ وی وه‌ك وی دخواست لناڤ گه‌لێ وی ده‌نگ ڤه‌نه‌دا له‌وما لدوماهیێ دیوانا بێپه‌رده‌ نڤیسی. من باوه‌ریه‌ك موكم هه‌یه‌ كو نالبه‌ند وه‌ك ماسترین هوزانڤانێ به‌هدینا ژده‌رڤه‌ی وی كه‌سێ هوزانێن وی كومكرین و كه‌سێ لتایتلێ داین هیچ كه‌سی هه‌می به‌رهه‌مێ وی نه‌خواندیه‌ لێ دیوانا بێ په‌رده‌ پرانیا ره‌وشه‌نك…..؟ ژبه‌ركریه‌. كاره‌ساته‌ ده‌ما هنده‌ك كه‌سێن رۆژانه‌ ژ جاهلان را دبێژن ماموستا، دبێژن نابیت ناڤێ ماموستای ل پیربال بێت كرن و هنده‌ك داعشێن مه‌ دبێژن دڤێت ماسترین سزا بده‌نێ ؟به‌‌لكی مه‌به‌ستا وان سه‌ربركه‌ن؟ پیربال خوه‌دی گه‌له‌ك به‌رهه‌مایه‌ كو جهێ لێكۆلینێنه‌، پیربال دره‌وشا هه‌را دژوارا ئابوری قه‌ستا باشورێ وه‌لات كر، ده‌ستبه‌رداری به‌هه‌شتا ئه‌وروپا بو بخه‌ونا ئاڤاكرنا وه‌لاته‌كێ پێشكه‌فتی و هاولاتیه‌كێ ئازاد. ده‌ما پرانیا ڤان كه‌سێن ره‌خنێ لپیربال دكه‌ن ده‌هول قوت و زۆرنابێژێن تالانكه‌رێن وه‌لاتێ مه‌بون، پیربال بسمینار و نڤیسینێن خوه‌ پێشبینیا ئه‌ڤرۆ دكر. راسته‌ دبێژن یێن ژخوه‌ شه‌رم هاتن شه‌وتاندن و یێن سه‌رسه‌ری ژ ئاگری قورتال بون.
باشتر بو نه‌وزاد هادی و كه‌ریم شنگاری داخوازا لێبورینێ كربان ژ مالباتێن كه‌سێن وان هاتین تروركرن ل هه‌ولێر و بكوژێن وان هه‌یا ئه‌ڤرۆ نه‌هاتینه‌ ئاشكرا كرن. دڤیا داخوازا لێبورینێ ژ مالباتا ره‌ئوف ئاكره‌یێ، عه‌لی شه‌عبان، زه‌كی ئامێدی، سادقێ عه‌مه‌ر، ویداد حوسێن و ل زونا كه‌سك ژ كاوه‌ گه‌رمیانی هه‌یا دوماهیا لیستێ كو ژ زونا زه‌ر كورتر نینه‌. كێشا مه‌ كوردا بدرێژیا مێژویێ لگه‌ل ڤان مه‌ژیێن رزیه‌ و پێنوسێن ژه‌هری. بدرێژیا مێژویا خوه‌ كوردان بخوه‌ كرێتی بهه‌ڤدورا كریه‌ لسه‌ر بنه‌مایێ هه‌رێمێ، عه‌شیرێ، ده‌ڤه‌رێ، گوندی، ئولی، مه‌زهه‌بی، زاره‌ڤای….هتد، مه‌نه‌دیت كه‌سه‌كی ژڤان ئه‌ڤ كارێ نه‌ته‌ندوروست شه‌رمزاركرین پێچه‌وانه‌ زۆرجاران هانده‌ر و رێخوه‌شكه‌ر بوینه‌، بكورتی دبێژنه‌ مه‌ هون ئازادن یه‌ك و دوو بكوژن، كرێت بكه‌ن، تالانبكه‌ن، خیانه‌تێ بكه‌ن ….. هتد، لێ لهه‌مبه‌ر داگیركه‌رێن خوه‌ نوكه‌ر بن، ده‌نگێ خوه‌ هه‌مبه‌ر بلند نه‌كه‌ی، ده‌ستێ خوه‌ لێ رانه‌كه‌ی، خیانه‌تێ لێ نه‌كه‌ی، تالان نه‌كه‌ی، نه‌كه‌ی نه‌كه‌ی و هه‌ر به‌س نه‌كه‌ی.
ل دوماهیكێ دبێژم ئه‌ز بخوه ‌برایێ كه‌سێ نینم ژ نه‌ته‌وه‌ك دن، من رێز ته‌نها و ته‌نها بو وی كه‌سی هه‌یه‌ یێ رێز بو من هه‌بیت، ئه‌ز دوستێ وی كه‌سی یێ من بو خوه‌ بدوست بزانیت. بكوردی و بكورتی یێ ئه‌ز نه‌ڤێم بچاڤه‌كی من نه‌ڤێت بهه‌ردو چاڤا.

‎لدور مالا مه‌

Check Also

خوه‌دێ لته‌‌ بده‌ت یان لوانا؟

د.شه‌عبان مزوری گه‌له‌ك جاران من گوتیه‌ بموخابنیڤه‌ كو بریارده‌رێن كورد لباشورێ وه‌لات نه‌ ئارمانج نه‌ …


هه‌ر بابه‌ته‌كێ به‌لاڤكری ده‌ربڕینێ ژ بۆچونا نڤێسه‌رێ بابه‌تی دكه‌ت و ماڵامه‌ ئینفو ژێ به‌رپرسیار نینه‌.