نێرین

پرسا ژنێ ژ توندیێ ئالوز تره‌!

دەما مروڤ ل رەوشا باشوورێ کوردستانێ ھزر دکەت مروڤ مەندەھوش دمینیت کا مروڤ ژ کیڤە دەست ب نرخاندنان بکەت. ژ چافکانیا پرسگرێکان دەست پێ بکەم ئەز ژێ ب داوی ناھێم. ئەرێ ب ئەنجام دەست پێ بکەم، پاش ژ ئالیێ رێبازان ڤە مرۆڤ دێ کەڤیتە ناڤا شاشتیان، ژ سەدەمان بگرم، نە دەھ و نە سەدانە. ژ نرخاندنا سەر کیژان بەشێن جڤاکێ دەست پێ بکەم؟ ئێدی ھەما ھەرکەس د ناڤا رەوشا مەزلوماتیێ دایە. ئەز وەک ھێلان چیا کو دبە پر کەس من ناس بکەن، یەک ژ وان ژنێن چالاکڤانێن بوارێ ژنانم، کو من ژی تێکوشینەک مەزن نا بەلکو بچوک دئالیێ نڤێسی و ھند کار و چالاکیان دە خزمەتا ژنان کریە ژبەرکو ئەز ل باشور دژیم ب کوراھیمە کەتمە ناڤا پرسا ژنێ ژ پارچێن دن یێن وەلات لێ ددەمەکی دە ھزر دکەم ئێدی نابە ھێجەتان پێش ژنان ڤە بگرین و دەمە ژن خۆە لایقی رەخنەیەکا دژوار بکەن دا ژ خەوا گران شیار ببن. ژ بۆ مرۆڤ ڤێ رەوشێ تێبگەھیت دڤێت ب دیمەنێن گشتیێن ناڤەندا باژارێن باشوورێ کوردستانێ نەھێتە خاپاندن. دڤێت مرۆڤ ل تشتێن نەھێنە دیتن بگەریت. چەند جھێن کو ژ ئالیێ جڤاکی ڤە رەوشێ تێرا خوە ڤەدبێژن ھەنە. یەکەم؛ سەنتەرێن ڤەحەواندنا ژنان و بەرگریا وانکو ئەم بێژن ستارگەھ، دووەم: جھێ دوسەیێن وان دکەڤن ژێر لێکولینان و ئەنجامان ئانکو دادگەھ، سێیەم: بەشێ (سوتن)شەواتا نەخوەشخانەیێن باشوورێ کوردستانێ. چوارەم؛زیندانێن ژنان. دخالا یەکەمین دە ب دەھان کەچ و ژن ھەنە ژبەر وێ نە شیاری و دلینی و نەزانینا خۆە کەتنە ژێر ئێرشێن کوشتنێ و توندوتیژیێ، بەشا دووەم کو دەما لێکولین و دوسەیێن ژنان مروڤ دبینە کا چەوا مافێ یەکێ دن خوارە بێ بزانیت مافێ یەکا/ێ دنە، و چەوا داخوازا مافێ خۆە دکەن، کو ژبلی دەنگ بلندیێ و گوتنێن شاش دگەل قیژە قیژێ تشتەک دن نزانن، میناک دەما دھێتە مارکرن خۆە دفروشیت ب کیلویەک زێر و دەما دھێتە ڤەقەتاندن ژ ھەڤژینێ خۆە داخوازا کڕینا خۆە دکەت، بەشا سێیەم ب دەھان ژنێن خوە شەوتاندنە ھەما ھەما ل ھەموو نەخوەشخانەیێن باشوور ھەنە و پرانی ژی پشتی دەمەکێ ژیانا خوە ژ دەست ددن. و ژ سەدەمێن تشتەکێ ئەو قاس بچوک، لێ ژبەرکو خودی ئیرادە یان ھێزا مێشکی نەبویە نکاریە خوە راگریت، پشتی مرنێ ژی چیرۆکێن ل دۆرا بوویەرێ ب خوە رە دبن مەزھەلە، نە چافکانیەکە ل پەی خوە دھێلن و نە کەس ژی ل سەر وان دپەیڤیت، کەسووکارێن وان ژی ب تێگەھێ ‘نامووسێ سەر چیرۆکێن وان دگرن و دکەن ناڤا بێدەنگیان. ژخوە ئاگر ب سەرێ خوە مژارا لێکۆلینەکا جڤاکناسیێ یە ‘چما ھەردەم ئاگر؟. پۆلیس ژی ژ سەدی ٩٠ زێدەتر سەر بوویەران دگرن، ب تایبەت ژی دەما ژن ژ مالباتێن مەزن یان ژی ئەشیرەتەک ئان ژی یەک ژ خزمێن وان د ناڤا رێزێن رێڤەبریا حکومەتێ دە بە، د جارێکێ دە چیرۆکێن وان تێن ونداکرن. پۆلیس و ئالییێن لێکۆلینەر ژ بوویەران دوبارە و ھەزار بارە دبێژن ‘ئەم لێکۆلین دکەن’. ژ سالێن نوتان و ڤر ڤە سالانە ھەری کێم ٣٠٠ ژن تێن کوشتن و خوە دکوژن و پرانی ب رێبازا ئاگر و فیشەکان تێن کوشتن ئان ژی خوە دکوژن لێ دەما بوویەر گەرمن ھەڤۆکا ‘ئەم یێ لێکولینان دکەین بتەنێ تێ گۆتن و پشت رە ژی ھەرکەس ژ بیر دکەت. د ڤێ رەوشێ دە مەخدوورێن ڤان چیرۆکان ب کۆمەک برینێن جڤاکی ل دۆرا خوە خەلەکەک ژ ئێش و بنکەتنا دەروونی ئاڤا دکن و پرانی بێدەنگی و ماتماییمایینا دۆرا ڤان چیرۆکان د ناڤا مژێ دە دمینە و ھەر چیرۆکەکێ بێدەنگیەکە کوورتر ئاڤا کریە. من ھن ژ وان بوویەران لێکۆلین کر و ژ چاڤکانیێن نێزی بوویەران کۆم کر، ئەنجامێن ژ ڤان لێکۆلینان مرۆڤ د ناڤا خەمگینیێ دە دھێلە لێ کینەکە دن ب مرۆڤ رە ئاڤا دکە. مەدیا و کەسێن پەیوەندیدار ژی ب یەک گۆتنێ ڤان بوویەران ئیفادە دکەن. ب گۆتنا توندیێ سەر گەلەک خەرابیان دگرن. دەما توندی تێ گۆتن بێگومان ناڤنیشانەک بەربچاڤ ھەیە. ئەو ژی توندیا زھنیەتا باڤکزالیە، کو تێدە ژن و مێر مەخدورن. بوویەرێن توندیێ وەکە چیرۆکەکە تاکەکەسی تێن دیتن و لێکۆلینکرن. رێیا چارەسەریێ ژی پرانی د لێکۆلینێن پۆلیس و سازیێن حکومی دا سینۆردارە. زھنیەتا باڤکزالیێ ژی وەکە پرسگرێکەکە تاکەکەسی تێ دیتن. ژ باندۆرا سازیێن حکومی جودا تێن گرتن. رەوشا ھەری خراب ژی، نەرازیبوون و رەفلەکس ل دژی ڤێ یەکێ ئێدی نایێن دایین. د ڤان سالان دە پر تاوان چێبون کو دڤیا ل دژی ڤێ یەکێ بەرتەکەک توند دڤێ بھاتا نیشاندان، لێ چالاکیەک باش و بەربچاڤ نەھات نیشاندان. تەنێ چەند کەس ژ بۆ وژدانا خوە ئارام بکن ل سەر تۆرا مەدیایا جڤاکی پارڤە کرنان دکەن. تەنێ ب ڤێ پارڤەکرنێ تە گۆت قەی شۆرەش پێک ئانینە. ھن ژنێن راستی توندیێ تێن، بەرێ خوە ددن ستارگەھێن ژنان، ئەڤ ستارگەھ ب پارەیێن سازیێن ناڤنەتەوەیییێن گرێدایی وەلاتێن ئەورۆپا و ئەمریکا ھاتنە ڤەکرن. ژن و مێرێن وەکە نوونەرێن ڤان سازیان کار دکەن خوە وەکە مۆدەل و ژنێن توندیێ دبینن وەکە مەخدوور دبینن. ئەڤ نوونەرێن ڤان سازیان ژنێن ب توندیێ رە روو ب روو ھاتنە ھشتن پاشکەتی و خوە ژی پێشکەتی و پسپۆرێ نرخاندنێن پەیڤا ‘توندیێ دبینن. من ژ چەند ژ وان کەسێن د ناڤا ڤان کاران دە نە پرسا ب باوەریا تە ‘توندی چیە؟ کر، ژ بەرسڤا وێ/وی من جودا کر کو چ قاسی ژ راستیا بوویەران، کۆکێن پرسگرێکان و پەرسپەکتفێن چارەسەریێ دوورن. بێگومان ئەز د جوداھیێ دە مە کو ئەم ژ دوو گۆشەیێن جودا ل ھەر تشتی دنێرن. لێ نە پێکانە ئەو قاسی مرۆڤ خوە ژ ھەقیقەت و راستییێن جڤاکێ دوور بخن. ژ ئالیەکی دن ڤە ژی توندی و پرسگرێکێن وەکی دن نە تەنێیێن ژنانە، ئەڤێن ھەموو جڤاکێ نە. ل باشوورێ کوردستانێ نە پارتیێن سیاسی خوەدی نێرینەکە دیمۆکراتیکن کو ببە بنگەھ ژ بۆ گوھارتن و ڤەگوھەرینێن جڤاکی، نە ژی بەشێن دنێن جڤاکێ ژ رەوشەنبیر، سازیێن مەدیا و پەروەدەیێ ژی خوەدی نێرینەکە گوھەرینەرن. نە پێشەنگێن شۆرەشگەرێن خورت ھەنە کو جڤاکێ بخە ناڤا لێگەرینێن نوو. ھەرکەس دناڤا گوت و بێژان دەنە و پێدڤیێن جڤاکی دکە لێ دەما تێ سەر پراتیکێ ل مەیدانێ تونە نە. ل ھۆلێ شکاندنەکە کوورا ئیرادەیێ ھەیە. ب رێیا مەلایان و فەتوایان تێ خواستن کو ژن بێن کۆنترۆلکرن. ل گۆر فەتوایا داوییا رێڤەبەریا فەتوایا ئیسلامیا کوردستانێ کرینا ئالاڤ و زێران ب گرانی و فروتن ب ئەرزانی بازرگانیە، دیسان پێش وێ ژن مافێ وان تونەیە کو ب تەنا سەرێ خوە ل تەکسیێ سوار بن. دڤێ قاشۆ یەک کەس ژ مالبەتێ ب ژنێ را بە. ل گۆر ڤێ وەکە دن ژن مافێ وێ نینە کو ب خوە پەرە بدە خوەدیێ تەکسیێ. ئەڤ دڤیا ب نەرازیبوونەکە بەرفرەھا ژنان رە روو ب روو نەما. تەنێ نوونەرێن ھن رێخستنێن ژنان ل ڤر و ور چەند داخویانیێن چاپەمەنیێ دان. ژ بۆ وێ ژی وەر خویا دکە ئەڤ ژ ئالی حکوومەتێ ڤە ھاتیە ئەرێکرن و ب ڤی رەنگی ناکۆکیا ناڤا جڤاکێ و ھێز و ناڤەندێن ئۆلی کوور دکەت. ھەر وھا چاندا ماڵ-مۆل (ناڤەندێن بازرگانی و بازارکرنێیا مەزن) کو پرانی ژ ئالی دەستھلاتداران، کەسێن خوەدی سەرمایەداران ڤە تێ پێشخستن باندۆرێ ھەری زێدە ل سەر ژنێ دکە. ھەر کەس د ناڤا پێشبرکا تەقلیدکرنێ دە بەرێ خوە ددن ڤان ناڤەندان و وەکە نیشانەیەکە پێشکەتنێ دبینن، زێھنیەتێن داگیرکەر ھەری زێدە د ڤان ناڤەندان دە ژنان ھەدەف دگرن. ژ ئالیەکی ژی ب رێیا پەروەردەیێ دەستھلاتدار دخوازن جوانان بێخن بن باندۆرا خوە. زانینگەھێن وەکی ئەمریکی، ئەورۆپی و باشوورێ ئاسیایێ کو ل باشوور ڤەدبن، دبن سەدەما گرێدانا جوانانا ناڤەندێن سەرمایەیێ.تایبەت ل ڤان داویێ باندێن ژنان دەرکەفتنە دئالیێ بازرگانیێ دە یان سوشیال مەدیایێ دە کو زک و بن زک تەنێ ھەدەفا وانە و کەرامەت و ئەتیکێن ژنان بن پێ کرنە و حەیا ل پرسا ژنێ دبەن، و مێران دخاپینن و بکاردئینن. پرس ئەوە کو گەلۆ چارەسەری چیە؟ چارەسەری ئەوقاس ھێسان نینە. گوھەرتن ب رێبازێن بەرێ نابە، ژ بەر کو پر ھاتیە جەرباندن و تو ئەنجام نەدانە. گوھەرتنا کەسایەتی، تێگینێ وەکەھەڤی و تێکۆشینەکە راستا ئازادیێ ب مەژییێ رۆژئاڤایی (وەلاتێن رۆژئاڤا) و ب پەرەیێن وان نابیت، ژ بەر کو پرسگرێکێن ڤێ ژنێ پرسگرێکێن دیروکینە و ل سەر ھەڤ کۆم بووینە. پێتڤیا ژنان ب رێخستنبوویینەکا زانستی و جەوھەری ھەیە. ژ بۆ تالووکەیێن ل دژی ھەبوونا ژنان ژ ھۆلێ رابن ھێزا رێخستنبوویینێ گرنگە.

پتر به‌رچاڤ بكه‌
ڤێژی ب بینه‌
Close
Back to top button

ئه‌ڤ مالپه‌ره‌ cookies بكارتینه‌ . ژ بو به‌رده‌وام بونا ب كارئینانا ڤى مالپه‌ری . پێویسته‌ تو بكارئینانا مه‌ بو cookies ب په‌ژرینی 

Close