ڤه‌كۆلینكوردستانی

شێخ مەحمودێ حەفید (1881ـــ 1956)

ردوان گولی. سوید

ناڤێ دروست مەحمود کورێ شێخ سەعید کورێ کاکا ئەحمەد کورێ شێخ حەفیدێ بەرزنجی یە ولسالا 1881 ز لباژێرێ سلێمانیێ هاتیە دونیایێ وخاندنا خوە هەر ژ زاروکینیێ دەستپێکریە ب خاندنا زانستێن شەرعی وفقە وشروڤەکرنا قورئانێ وبنەمایێن سوفیگەریێ ، شێخاتیا قادری ژ بابێ خوە وەرگرتیە . زمانێن کوردی ، عەرەبی ، تورکی ، فارسی دازنین . لسالا 1904 ز لگەل بابێ خوە دجیت دەڤ سولتان عبدالحمیدی ولسالا 1910 ز شێخ مەحمود دبیت حکومدارێ سلێمانیێ وبزاڤێ دکەت کوردستانێ ژ بن داگیرکرنا عوسمانیان خلاس کەت ، ل جەنکا جیهانیا ئێکێ داخازا سیستەمێ ئوتونومی کر لژێر جاڤدێریا بریتانیا ، لسالا 1919 ز وەکی خەلاتکرنەک شێخ مەحمود کرە حکومدارێ سلێمانیێ ب شێوەکێ فەرمی مینا نوینەرێ ئیمبراتوریەتا بریتانی ، شێخ مەحمود کەسەکێ تولەرانس بوو ، هەمبەری دیڤچویێن ئایین جودا هەر بو نموونە وەزیرێ دارایێ مەملەکەتا کوردستان ، کەسەکێ کوردێ ئایین جوهی بوو، بناڤێ عبدالكريم علكه، دەمێ کونگرێ ئاشتیێ ل پاریس هاتیە بەستن ، شێخ مەحمودی ڤیا شاندەکێ کوردی ڤرێکەت ژ بو داخازکرنا مافێت کوردان بەلێ بریتانیا رێگ لێ گرت ونە هێلا ئەڤ چەندە ب هێتە ئەنجامدان ، هەر ژبەر ڤی هوکاری شێخ مەحمودی شورەشەکا چەکداری دژی بریتانیا راگەهاند ، ئەڤە ئێکەم شورەشا چەکداری یە پشتی داگیرکرنا عێراقێ ژ لایێ هێزێن بریتانیاڤە ، بەلێ ئەڤ شورەشە هاتە ژناڤبرن وشێخ مەحمود هاتە دەستەسەرکرن پشتی شێخ مەحمود وهەڤالێن وی هاتینە ڤەگوهاستن بو باژێرێ بەغدا ، ژبو دادگەهکرنا وان لدویڤ دادگەهەکا لەشکەرێ بریتانی ، سەروکێ دادگەهێ هێرش وگوتن وئاخفتنێت نە رەوا هەمبەری شێخی گوتن ، شێخ مەحمود گەلەک تورە دبیت وهیچ چەکەک لدەڤ نە بوو ، ژبەر هندێ کولاڤ ودەرسوکێن خوە هاڤێتن سەروکێ دادگەهێ ، بریارا سێدارەدانێ بو شێخی دەرئێخست وزاڤایێ وی شێخ موحەمەد غەریب پێنچ سالان بهێتە زیندانکرن وکوژمێ (10) هزار روبیان بدەت وهەڤالێن دی سزایێن جودا جودا لسەر هاتن سەپاندن، ولسون حاکمێ شاهانە یێ گشتی دڤیا شێخی دارڤەکەن ژبەر دوو هوکاران ئێک : هەبوونا شێخی ساخ دێ ئومێدێ وهێڤیان لدەڤ لانگرێن وی پەیدا کەت بزڤریتەڤە ونەیارێن وی ژێ بترسن دوو: دارڤەکرنا وی دێ ئاسائیش وتەناهیێ ویاسای زڤرینت دەڤەرێن کوردی بەلێ ژبەر هندەک ئەگەر وهوکارێن گرێدایی ب سیاسەتا بریتانیاڤە وهەڤرکیا لسەر کوردستانێ حکومێ سێدارەدانێ لسەرشێخی هاتە گهورین بو نەفیکرنێ ودگەل زاڤایێ وی شێخ مەحمود غەریب هنارتن وەلاتێ هندستانێ .

لسالا 1922 ز بریتانیا شێخ مەحمود ژ وەلاتێ هندستانێ زفراند کوردستانێ ب مەرەما بەرسینگرتنا هێزێن عوسمانیان لسەر باژێرێ سلێمانیێ وشێخێ شیا سەرکەفتنێ تومار بکەت ، بەلێ پەیوەندیێن وی تێکجوون لگەل بریتانیا پشتی ل سوزێن خوە لێ پەشێمان بووی ب دانا حوکمێ ئوتونومی بو کوردان ول هەمان سال ول هەیڤا تشرینا دووێ خوە راگەهاند وەکی شاهێ کوردستانێ . لسالا 1924 ز هێزێن بریتانیا هێرش کرن سەر باژێرێ سلێمانیێ وشیان زالگەهیێ لسەر بکەن وهێزێن شورەشگێران جوونە چیای دا شەرێ پارتی زانی بکەن دژی بریتانیا وبەردەوام ببون هەتا سالا 1927 ز پاشی شێخ مەحمود دجیت وەلاتێ ئیرانێ ، ول هەیڤا پێنج سالا 1930 ز جارەکا دی شێخ دزفریت بو باژێرێ سلێمانیێ وشورەشەکا چەکداری دژی بریتانیا بەلێ سەرکەفتن تومار نەکر وشێخ مەحمود هاتە دەستەسەرکرن وهاتە دویرئێخستن بو باشورێ عێراقێ وبو ماوێ (10) سالان دمینت وپاشی برێکا بەغدا درەڤیت بەرەڤ کوردستانێ ، بزاڤا چەکداری بەردەوام دبیت هەتا ئیمبراتوریەتا بریتانیا رازی دبیت لسەر مانا شێخ مەحمودی لباژێرێ سلێمانیێ . لسالا 1956 ز شێخ مەحمود دجیت باژێرێ بەغدا ژ بو جارەسەرکرنا ئێشا خوە ، بەلێ هەر ل وێرێ دجیت بەر دلوڤانیا خودێ ولباژێرێ سلێمانیێ هاتە ڤەشارتن . گرنگترین دەستکەفتیێن شێخ مەحمودی ئەم دشێن بڤی رەنگی دەسنیشان کەین ئێک : دەرئێخستنا پولەکێ (طابع) ڤەگوهاستنێ بو کوردستانێ دوو: پەیرەوکرنا زمانێ کوردی وەکی زمانێ فەرمی لدەڤەرێن کوردستانێ سێ: دەرئێخستنا گوڤارا بانگێ حەق (نداء الحق) بو مەملەکەتا کوردستان چار: هنارتنا نامان ویاداشتان بو سەروک وسەرکردێن جیهانێ ژبو دانپێدانا مەملەکەتا کوردستان ژ وان سەرکردێ کومونیستان لروسیا یوسف ستالین . پێنچ : دەرئێخستنا پارێ کوردی تایبەت بو مەملەکەتا کوردستان شەش : بلندکرنا ئالایێ کوردستانێ ئەو ئیکەمین ئالایێ سەرخوەبوونا سیاسی بوو.

Bilden kan innehålla: 1 person

ردوان گولی / سوید

پتر به‌رچاڤ بكه‌
Back to top button

ئه‌ڤ مالپه‌ره‌ cookies بكارتینه‌ . ژ بو به‌رده‌وام بونا ب كارئینانا ڤى مالپه‌ری . پێویسته‌ تو بكارئینانا مه‌ بو cookies ب په‌ژرینی 

Close